Ten tekst powstał specjalnie na potrzeby Jesieni Linuksowej 2008 i został on przedstawiony 26 września w Rybniku przez michuka i kocia pod tytułem “Integracja Linuksowej społeczności w Internecie”. Sama prezentacja w formie wideo + slajdy pojawi się na jakilinux.org niebawem. A teraz zachęcam do zapoznania się z historią naszych serwisów, które tworzą obecnie — prawda że brzmi dumnie — Grupę Jakilinux. Dodatkowo zachęcam do przeczytania relacji z Jesieni opublikowanej na blogu michuka.

Historia LinuxNews 1999-2007

Serwis LinuxNews powstał w 1999 roku. Początkowo znajdował się pod innym adresem (linux.news.pl), po drodze zdążył także zmienić serwer, a silnik i cały wystrój zmieniały się dobrych kilka razy — ale to w końcu nic dziwnego jeśli istnieje się aż tak długo. Najstarsza zachowana nowinka to napisany przez gwida — inicjatora i przez długi czas spiritus movens serwisu — krótki donos o najświeższej wersji jądra — 2.2.11…

Wróble ćwierkają, że wszystko zaczęło się od strony z poradami jak uruchomić pod Linuksem kartę telewizyjną oraz silnika, który wcale nie miał napędzać strony z nowinkami tylko bazę programów. Jak opowiada negativ, jeden z ojców założycieli serwisu:

Gwido kupił kartę telewizyjną i namęczył się nad jej uruchomieniem tak, że zrobił stronę ” video4linux” z opisem i instrukcją instalacji dla potomnych. Okazało się to na tyle użyteczne, że Gwido postanowił pójść dalej w tym kierunku i uruchomić serwis poświęcony Linuksowi. Ja na grupie pl.comp.os.linux znalazłem jego post dotyczący poszukiwania współpracowników i zgłosiłem się. Chciałem zrobić tam dział będący skrzyżowaniem Wiki i FAQ z poradami. Napisałem do tego silnik (jeszcze w niepublicznej wersji testowej PHP4), a Gwido miał pisać silnik newsowy. Skończyło się na tym, że pomysł FAQ został przesunięty na później a skrypt, zastał dostosowany do roli prostego CMS.

Pierwszy serwer nazywał się “poligon” i był udostępniony przez znajomego admina (slz). W miarę, jak wzrósł ruch, trzeba było ubijać ludziom sesje IRC, żeby mocy starczyło

Serwis Linux News w 1999 roku

I tak to się zaczęło. Później przez rok LinuxNews działał jako część nieistniejącego już dziś portalu Ahoj!, który w tym czasie przejmował/brał pod opiekę różne serwisy branżowe, w celu uzyskania treści dla portalu. Ekipa LinuxNews została zatrudniona w Ahoj i miała rozwijać serwis na “pełen etat”. W praktyce wyszło nieco inaczej, negativ zajął się głównie technologią, Gwido dziennikarstwem, a LinuxNews pozostał nieco na uboczu, ale zachował dużą autonomię.

,,Zdjęcia” serwisu z tego okresu można dziś znaleźć w przepastnych archiwach Internetu — zarówno te jeszcze spod adresu linux.news.pl (http://web.archive.org/web/*/http://linux.news.pl), jak i te późniejsze (aż do dzisiaj), już z obecnego adresu (http://web.archive.org/web/*/linuxnews.pl).

Gdy Ahoj się rozpadł, ekipa LinuxNews na szybko odpaliła serwis na nowym silniku napisanym w 2 tygodnie przy założeniu, że ma pójść na Dual Celeron, czyli serwerze jakim w tym czasie dysponowała (”stara urtica”). Ruch był większy niż rok wcześniej, kiedy serwis był integrowany z Ahoj i było pewne, że stary silnik nie podoła. Na nowym silniku (z drobnymi przeróbkami) LinuxNews działał aż do 2007 roku.

Niemal od samego początku towarzyszyło serwisowi polskie tłumaczenie komiksu UserFriendly, które prowadzili m.in. br i viper, a także dział Hardware, którym zajmował się xterm. Nie wymieniając całej ,,listy płac” trzeba jeszcze koniecznie wspomnieć pkota (autor między innymi NewsReader, mod_xslt i systemu rejestracji, a kiedyś także razem z MajaKą stały tłumacz KernelTraffic PL), bassa (niezliczona ilość nowinek!), grega i trocheja (byłe Debian Weekly News PL), kbryda (autor lnMonitora) czy honeya (obecnie serwis 7thGuard, a kiedyś między innymi lnRadio). Jednym z najstarszych członków był paczor, który dosyć nietypowo najpierw zniknął z Teamu, potem znów się pojawił, by zniknąć zupełnie jakiś czas później. Oczywiście przez serwis i okolice przewijało się więcej osób, które z góry bardzo przepraszamy za pominięcie (i oczywiście zapraszamy na forum lub do kontaktu z redakcją)!

Niestety ze względu na to, że ojcowie założyciele LinuxNews zajmują się obecnie zupełnie innymi sprawami niż serwis (koszenie mamony, jeżdżenie na Karaiby, przechodzenie na ciemną stronę mocy, etc), nie jesteśmy w stanie odtworzyć bardziej szczegółowo początków serwisu. Wiadomo jedynie, że mniej więcej od 2003 roku główną siłą napędzającą serwis był (i nadal jest!) niejaki Daniel Koć, znany również jako kocio.

Historia jakilinux.org 2005-2007

Wortal jakilinux.org miał znacznie mniej profesjonalne korzenie. Wyłonił się praktycznie ze strony domowej michuka, w styczniu 2005 roku. Pierwsza wersja podpięta była pod darmową domenę jakilinux.prv.pl, a na stronie zobaczyć można było jedynie krótki opis kilku dystrybucji Linuksa oraz quiz pomagający w wyborze dystrybucji.

Rozbudowa treści statycznej wortalu (narzędzie do interaktywnego porównywania dystrybucji, działy Instalacja, Pierwsze kroki, czy Programy) nastąpiła na przełomie 2005 i 2006 roku. Nieco wcześniej zaczęły pojawiać się na stronie autorskie artykuły (głównie recenzje nowych wersji dystrybucji Linuksa), autorstwa michuka. W połowie 2005 roku wortal odwiedzało około 500 osób dziennie.

Serwis jakilinux.org w 2005 roku

Wtedy też pojawiły się pierwsze przejawy zaangażowania społeczności w rozwój wortalu, pod postacią kilku autorskich artykułów opublikowanych przez seamana czy puszczyka. Pojawił się też pierwszy korektor artykułów: pazkooda. A Bober, po wielu miesiącach namawiania wymyślił dla wortalu logo i design, w wersji zbliżonej do tego co widzimy dziś. Serwis, stojący do tej pory na zestawie autorskich skryptów michuka, przeniesiony został na Wordpressa, w celu łatwiejszego zarządzania treścią. W migracji bardzo pomogło kilka osób, w tym estral. To był październik 2005.

Przez następny rok wortal stopniowo się rozrastał. Oprócz artykułów na różne tematy związane z Linuksem (głównie dla początkujących), pojawiać się zaczęły nowinki, głównie na temat nowych wydań popularnych dystrybucji czy ważnych programów. Coraz większe było też zaangażowanie społeczności. Do zespołu jakilinux.org dołączył Tomek Zieliński (t_ziel), który całkowicie przepisał wszystkie opisy dystrybucji, dodał opisy systemów BSD oraz zaktualizował dane w tabeli porównawczej. To był kluczowy moment dla działalności wortalu, ponieważ jako jednoosobowy projekt nie byłby on w stanie bardziej się rozwijać.

W 2006 roku powstało też forum.jakilinux.org — miejsce do dyskusji na tematy poruszane na wortal. Rok później Piotr Maliński (riklaunim), sportował forum z phpBB na znacznie bardziej elastyczny punBB oraz zintegrował je z Wordpressem poprzez autorski plugin.

Również w 2006 roku michuk w wakacje przetłumaczył całą treść statyczną wortalu jakilinux.org na angielski i postawił nowy serwis: PolishLinux.org (od “Polish your GNU/Linux”), mający być anglojęzycznym odpowiednikiem jakiegolinuksa.
W połowie 2006 roku jakilinux.org odwiedzało dziennie ok 40 tysięcy osób (140 tysięcy odsłon). Po półtora roku wzrostu, liczba ta ustatkowała się.
Jednocześnie jednak, społeczność domagała się zmian. W jednej z ankiet okazało się, że tego czego oczekują czytelnicy jest więcej artykułów i więcej nowinek na stronie.

Jako że pisanie nowinek jest pochłaniającym zajęciem, pojawił się pomysł, aby oddać tę robotę społeczności. W ciągu miesiąca michuk napisał więc plugin do Wordpressa wp-digg, umożliwiający szybkie dodawanie niusów przez zalogowanych użytkowników oraz głosowanie na niusy, co miało weryfikować, czy nius nadaje się do publikacji. Tak powstał podserwis Jakilinux News podzielony na wykopalisko (tak, to jawna kalka z serwisu wykop.pl, pozdrawiamy ) z dopiero co dodanymi niusami oraz część główną, zawierającą niusy, które przeszły społecznościową moderację (otrzymały wystarczającą liczbę głosów na plus).
Podserwis jakilinux news dał niesamowitego kopa wortalowi. Nagle nie wiadomo skąd pojawiły się nowe osoby chcące pisać dla wortalu, nie tylko niusy, ale też artykuły. Po kilku miesiącach istnienia podserwisu, dziennie pojawiało się od kilku do kilkunastu niusów dodawanych przez społeczność.
W lipcu 2007 roku wortal odwiedzało już 200 tysięcy osób miesięcznie, generując około 600 tys odsłon.

Statystyki serwisu jakilinux.org na lata 2006-07 roku

Zmiany, zmiany…

W tym samym czasie, LinuxNews przeżywał największy kryzys w historii. Oprócz kocia nie publikował w serwisie właściwie nikt, przez co serwis przekształcił się niejako w branżowego bloga Daniela. Bardzo dobrego bloga zresztą ale tylko bloga.
Jednocześnie na jakilinux news społeczność zaczęła narzekać na to, że wprawdzie niusów jest sporo, ale rozbudowanych, ciekawych nowinek pojawia się jak na lekarstwo, a większość treści to dwuzdaniowe wpisy z linkiem do źródła.

Wtedy też ni stąd ni zowąd kocio zagadał do michuka na Jabberze, proponując spotkanie w sprawie możliwości współpracy obu serwisów. Kilka tygodni później do spotkania rzeczywiście doszło i okazało się ono nadzwyczaj owocne.
Oto główne wnioski jakie wypłynęły podczas rozmowy w kafejce gdzieś niedaleko metra Racławicka:

• Cel: więcej dobrych niusów, integracja społeczności, eliminacja redundancji (niusy na ten sam temat na obu serwisach)
• Metoda: migracja z autorskiego CMS-a LinuxNews na Wordpressa, zasilającego jakilinux.org, integracja kont użytkowników, niusów i komentarzy. Serwisy pozostają oddzielne.
• Okres przejściowy: niusy na obu serwisach, do czasu aż czytelnicy przyzwyczają się do zmian.
• Koniec okresu przejściowego: pół roku od integracji.

Nie obyło się oczywiście bez problemów. Stary layout LinuxNews nie nadawał się do nowego, bardziej społecznościowo nastawionego serwisu. Powstało więc kilka alternatywnych nowych skórek do Wordpressa, w tym domyślna, imitująca wygląd starego LN, autorstwa Marcina Dąbrowskiego (mwd). Sklecany na szybko kod integrujący oba serwisy wywalał się kilka razy spektakularnie, również już po skończeniu testów beta i oficjalnej premierze “LinuxNews 2.0″.

Pierwsze reakcje społeczności były również bardzo mieszane. Stara gwardia LinuxNews obwieściła “koniec serwisu” (http://hedera.linuxnews.pl/_news/2007/06/18/_long/4513.html). Nie podobało się prawie wszystko, od poziomu niusów przez silnik, aż po layout. Na jakilinux.org reakcje były nieco bardziej pozytywne, ale również długo jeszcze społeczność domagała się, aby niusy pozostały “tam gdzie zawsze”, czyli w podserwisie niusowym jakilinux.org.

Gdy jednak w serwisie zamiast kilku niusów na tydzień zaczęło się ich pojawiać kilka dziennie, dzięki partycypacji wielu autorów, wszyscy szybko przeszli ze zmianami do porządku dziennego . Wydaje się, że prawdziwa integracja społeczności nastąpiła około pół roku po fizycznej integracji serwisów. Wtedy też, w styczniu 2008 roku, ostatecznie znikły niusy z serwisu jakilinux.org i znajdują się tam gdzie ich miejsce, czyli na LinuxNews.

Fora głównych środowisk graficznych

W tym samym mniej więcej czasie, jak grzyby po deszczu powstawały nowe fora internetowe mające skupiać społeczność związaną z głównymi środowiskami graficznymi dla Linuksa: KDE, GNOME i XFCE. 21 czerwca 2007 roku michuk opublikował apel nawołujący do połączenia tych wysiłków i zbudowania wspólnego forum społeczności pod adresem forum.jakilinux.org. Oto fragment:

Zupełnie nie widzę sensu tych niezależnych bytów, z oddzielnymi loginami, położonych na kiepskich serwerach nie będących w stanie utrzymać większego ruchu (który chyba każde z forów planuje?). Moja propozycja jest taka: zróbmy wspólne forum, ze wspólnym loginem, zintegrowane z forum jakilinux.org a także z serwisami takimi jak Jakilinux, LinuxNews i WolnaKultura. Z naszej strony mogę zapewnić sensowny hosting i konfigurację forum (zapewne punBB). Wszyscy obecni administratorzy i moderatorzy zachowaliby swoje funkcje. Dane można przemigrować (nie jest to trudne, jest migrator z phpBB do punBB). Wszyscy na tym zyskają — na większym forum łatwiej uzyskać pomoc. A baza użytkowników JL i LN jest spora. Przeciwwskazań nie widzę.

Pierwsi na wezwanie odpowiedzieli założyciele forum XFCE: Zarov, Partition i Marc Rousé. Forum zostało przeniesione pod adres xfce.jakilinux.org i zintegrowane graficznie z resztą serwisu. Bardzo w tym pomogło zastosowanie otwartego systemu forum punBB, które pięknie integruje się z innymi serwisami, dzięki dobremu oddzieleniu struktury treści (HTML) od wyglądu (CSS).
Kilka dni później pojawiło się oficjalne forum KDE zarządzane przez zespół KDE.org.pl. Dostępne jest ono pod adresami forum.kde.org.pl oraz kde.jakilinux.org.

Ostatni dali się przekonać szefowie forum GNOME, barteks i mikrobart co nastąpiło 6 kwietnia 2008 roku.

Dzięki wtyczce do Wordpressa autorstwa Riklaunima (jl-punbb) udało się zintegrować dodatkowe fora również na poziomie bazy użytkowników, dzięki czemu wystarczy jeden login i hasło, aby korzystać z wortalu jakilinux.org, serwisu LinuxNews, forum jakilinux.org, czy for XFCE, KDE i GNOME.

OSnews.pl

No więc mamy pięknie zintegrowany portal linuksowy, z poradami i artykułami (jakilinux.org), nowinkami (LinuxNews.pl) i społecznością (forum.jakilinux.org, wiki.jakilinux.org). I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie… “Ale co to ma wspólnego z Linuksem??”. Komentarze tego typu zaczęły pojawiać się coraz częściej, właściwie przy każdym artykule, który choć trochę zahaczał o sprawy niekoniecznie związane z kernelem czy X.org. Ciężko z tym było walczyć. Jako serwis społecznościowy, to czytelnicy dodający niusy i głosujący na nie decydują co ma pojawić się na stronie głównej, a co nie jest tego warte. Coraz częściej pojawiały się więc niusy związane z IT, ale nie koniecznie bezpośrednio z FLOSS. Głosy dezaprobaty starych czytelników można było albo zignorować albo… spróbować jakoś pogodzić te dwie grupy. Powstał więc pomysł stworzenia serwisu, który będzie swoją tematyką wychodził poza FLOSS i obejmował również zagadnienia ogólnoinformatyczne.

Michuk usiadł więc przed konsolą z kilkoma okienkami edytora Vi, bers przed GIMPem, a Adam Mrówczyński przed Inkscape-em, by tylko kilka tygodni później, po okresie prywatnych testów, premierę miał nowy serwis: OSnews.pl. Co oznacza OS w OSnews, tego nie wie nikt. Nie jest to na pewno Open Source — serwis wykracza znacznie dalej. Przez długi czas michuk upierał się, że chodzi o Operating Systems. Skąd jednak w takim razie niusy o piractwie, hardware czy związane z biznesem IT? Pogodził wszystkich Thar, który rozszyfrował OSnews jako “Obywatelski Serwis Niusów”. I to chyba najlepsze rozwinięcie.

Tak czy inaczej, pod koniec października 2007 ruszył nowy serwis, który znów nieco zmodyfikował strukturę rozrastającej się Grupy Jakilinux. LinuxNews.pl stał się nagle z niezależnego serwisu po prostu filtrem na OSnews, usuwającym wszystko co nie związane z Linuksem bądź Open Source. Na OSnews pojawiały się natomiast niusy w takich kategoriach jak Apple, Biznes, Hardware, Internet, UNIX, Media, Microsoft, Open Source, Programowanie, Software czy po prostu Wydarzenia. Okazało się ,że fani FLOSS chcą czytać również niusy na inne tematy okołoinformatyczne. Dowodem tego jest bardzo szybki wzrost popularności nowego serwisu. Już w kilka miesięcy po premierze jego odwiedzalność zrównała się z odwiedzalnością LinuxNews. Po niecałym roku jest już dwa razy większa.

Statystyki serwisu OSnews.pl na lata 2007-08 roku

Grupa Jakilinux w tej chwili

W tej chwili (sierpień 2008) Grupa Jakilinux (licząc również anglojęzyczny serwis PolishLinux.org) to ponad 1.5 miliona odsłon miesięcznie i pół miliona unikalnych odwiedzin. Dziennie pojawia się kilkanaście nowinek i prawie 300 komentarzy użytkowników. Co tydzień opublikowane są 3-4 dłuższe artykuły, a do tego dochodzi ciągła opieka nad stałą treścią stron. Aby zarządzać rozrastającą się w tak szybkim tempie grupą serwisów, potrzeba było zorganizować pracę, podzielić ją na zespoły i określić kto za co odpowiada. Wprawdzie większość treści tworzy “samozwańczo” społeczność, to jednak administracja zajmuje się ich korektą, składem artykułów i ich publikacją, a także rozwojem funkcjonalności i wyznaczaniem/sugerowaniem społeczności wizji, a często konkretnych zadań.

Bardzo pomocnym narzędziem ułatwiającym społeczności wkład okazało się wiki grupy: wiki.jakilinux.org. Tam powstają szkice artykułów, tam tłumaczone są wspólnie ciekawe teksty z zagranicznych serwisów. Tam powstaje też stała treść, korygowane są opisy dystrybucji z jakilinux.org, czy opublikowane już artykuły. Tam też powstało i rozkwitło kilka akcji przeprowadzonych przez wortal, jak słynny List Otwarty w sprawie stosowania GNU/Linuksa i Oprogramowania Open-Source w Administracji Publicznej, pod patronatem wortalu jakilinux.org (opublikowany na stronie akcja.jaklinux.org), czy rozkręcenie akcji Linux dla Szkół, obecnie WiOO w Szkole, prowadzone przez Fundację Wolnego i Otwartego Oprogramowania, ze stroną wiki na wiki.jakilinux.org/edukacja.

Innym ważnym narzędziem wspomagającym pracę nad serwisami Grupy jest Jira — system do zarządzania zadaniami. To tam składujemy i grupujemy zadania jakie należy wykonać, śledzimy ich aktualny status i komentujemy. Prace w jirze podzielone są na kilka grup. Pierwsza to rzeczy związane z dodaniem nowej funkcjonalności do któregoś z serwisu (czyli głównie programowanie), druga to różnego rodzaju korekty w treści serwisów, a trzecia to praca nad nowymi artykułami, w tym ich korekta, skład w XHTML (odpowiedni format + obrazki), zatwierdzenie i publikacja. Jira projektu znajduje się pod adresem: jira.jakilinux.org:8080.

Inne ważne miejsca to forum (forum.jakilinux.org) oraz kanał IRC (#jakilinux na irc.freenode.net), gdzie zbiera się społeczność by dyskutować na tematy związane z serwisami Grupy, a także wszelkie inne, zupełnie z nimi nie związane

Kto więc tworzy Grupę Jakilinux? Trudno wymienić wszystkich. Postaramy się przynajmniej nie pominąć najważniejszych:

• t_ziel: tworzenie i aktualizacja stałej treści wortalu jakilinux.org
• Thar, Marta Siostrzonek-Bania: korekta artykułów
• quest-88, Moarc, Zajec, jellonek, KOmandos: bieżąca korekta tekstów nowinek
• adz: artykuły, pomoc w tworzeniu serwisu, programowanie
• seaman: niusy, artykuły
• Keyto: autor przydługawych, acz niezmiernie ekscytujących artykułów
• lamprez: pomysłodawca Tygodnika KDE, niusy, mnóstwo niusów, obecnie zapracowany
• oZz: skład artykułów w XHTML, moderacja forum
• Zarov: moderacja forum jakilinux.org oraz XFCE
• pbm i joker: forum KDE
• mikrobart i barteks: forum GNOME
• Bob_R: główny grafik i webmaster jakilinux.org
• bers: projekt i wdrożenie designu OSnews.pl
• mwd: projekt i wdrożenie designu LinuxNews.pl
• Paweł Łupkowski: artykuły, pomoc w tworzeniu serwisu (elementy graficzne)

I w końcu:

• markgo: programowanie wtyczek Wordpressa, zarządzenia serwisem WolnaKultura.info
• kocio: wiadomo
• michuk: cała reszta

Nie należy też zapominać o osobach, które miały spory wkład w tworzenie serwisu, “obecnie na emeryturze”:

• Riklaunim: artykuły, obsługa forum, programowanie
• Adam Mrówczyński: logo OSnews.pl, elementy graficzne
• Student, baxxx, pazkooda: korektorzy artykułów
• Balcerowicz: artykuły i moderacja forum
• oraz cała stara ekipa LinuxNews, o której mowa była w części historycznej

Oprócz wszystkich tych wymienionych osób, tworzących jakby rdzeń Grupy, codziennie pojawiają się nowi niusmeni, dodający nowinki w serwisach LinuxNews i OSnews.pl. Wymienić ich wszystkich zupełnie się nie da, ale właśnie dzięki nim cała ta społecznościowa karuzela kręci się nadal i nie wygląda na to, że miałaby się zatrzymać.

Plany na przyszłość

Głównym celem nam przyświecającym jest oczywiście opanowanie świata. Nie kryjemy się z tym, zmierzamy do celu powoli acz stanowczo.

Jeśli chodzi jednak o krótkoterminowe cele, to najważniejszym wydaje nam się rozkręcenie serwisu WolnaKultura.info, który ma być uzupełnieniem Grupy o tematykę kulturalną. Celem projektu WolnaKultura.info ma być promocja wolności w zinformatyzowanym świecie. Rola portalu będzie zarówno informacyjna (czym są wolne licencje przystosowane do dzieł kultury, jak GFDL czy Creative Commons, dlaczego warto z nich korzystać), promocyjna (promowanie artystów wydających swoje dzieła na wolnych licencjach, pokazanie że wolna sztuka nie musi być gorsza od tej mainstreamowej), a także przeciwstawienie się lobbyingowi takich organizacji jak ZAiKS, BSI, czy Koalicja Antypiracka, które, zachęcane przez koncerny muzyczne i filmowe próbują wmówić społeczeństwu, że dzielenie się jest moralnie równoważne napadaniu na statki (RMS).
Co z tego wyjdzie — zależy również od Was. Wszystkich chętnych do zaangażowania się w projekt zachęcam do kontaktu z nami przez adres redakcja@wolnakultura.info.

Jednocześnie nie zamierzamy oczywiście zaniedbywać pozostałych serwisów Grupy. Najwięcej zmian spodziewać się można w serwisie OSnews.pl, który jest najmłodszy i najbardziej przebojowy, a poza tym jeszcze nie zdążył się samo zdefiniować, co oznacza że jest podatny na zmiany bardziej niż pozostałe.

Jedna konkluzja płynąca z tego chaotycznego referatu wydaje się być taka, że nie potrzeba specjalnych nakładów finansowych, ani nie wiadomo jak wielkiego poświęcenia, żeby wspólnymi siłami stworzyć coś fajnego, co pięknie się rozwija i nastawione jest raczej na to, żeby być jak najbardziej użytecznym, choć niekoniecznie zyskownym przedsięwzięciem.