Użytkownik przyzwyczajony do MS Windows może nie zdawać sobie sprawy, że alternatywne systemy operacyjne (takie jak GNU/Linux czy BSD) oferują wybór odnośnie graficznego środowiska pracy, nie skazując nas na jedyny słuszny interfejs, przygotowany przez dostawcę systemu. Większość dystrybucji oferuje nam wprawdzie na początek jedno lub więcej skonfigurowanych środowisk, nie stoi to jednak na przeszkodzie w poszukiwaniu pulpitu, który nam odpowiada najlepiej.

Rys 1. KDE w Kubuntu

W Linuksie sami możemy podjąć decyzję, czy chcemy pracować w środowisku o bardzo rozbudowanej funkcjonalności (jednak wymagającym najczęściej nowoczesnego sprzętu), czy może wystarczy nam prosty tzw. menedżer okien, oferujący tylko niezbędne funkcje, takie jak dostęp do menu aplikacji, zegar i zakładki z uruchomionymi programami. Nieważne czy lubimy bajery i błyski, czy raczej prosty i funkcjonalny desktop, na pewno znajdziemy coś dla siebie.

Poniżej krótki opis kilku najpopularniejszych środowisk i menedżerów okien:

• KDE – najpopularniejsze środowisko, oferujące największą funkcjonalność, ale również dość wymagające jeśli chodzi o zasoby systemowe.
• GNOME – podobnie jak KDE, środowisko wymagające dość nowoczesnego sprzętu, oferujące jednak w zamian sporą funkcjonalność. GNOME to środowiko nieco skromniejsze w porównaniu z KDE, jeśli chodzi o funkcjonalność, jednak wiele osób preferuje je ze względu na bardziej przejrzysty interfejs i brak skłonności do przerostu formy nad treścią.
• XFCE – stosunkowo młode środowisko, oferujące mniejszą funkcjonalność niż GNOME i KDE, jednak zdecydowanie mniej wymagające, fani XFCE cenią sobie w tym środowisku prostotę i elegencję.
• LXDE – lekkie środowisko pracy podobne do XFCE, opisane przez Iwo Hencza w tekście LXDE – powiew lekkości.
• Fluxbox, Windowmaker, IceWM, Openbox – popularne, lekkie menedżery okien, oferujące jedynie najbardziej podstawowe funkcje, jednak dzięki temu pracujące wydajnie również na naprawdę starym sprzęcie.
• Enlightenment – menedżer okien znany z przyjemnego wyglądu, wielu animacji oraz dużych możliwości konfiguracyjnych.
• FVWM – jeden z najstarszych menedżerów okien, uznawany za najbardziej konfigurowalny (oferuje nawet własny język skryptowy). Bardzo ładny temat/nakładkę na FVWM – FVWM-Crystal, rozwija Polak, Maciej Delmanowski.

Artykuły o środowiskach graficznych i menedżerach okien

• Window Managers for X – opisy najpopularniejszych środowisk i menedżerów okien (po angielsku)
• Linuksowe okienka – artykuł wprowadzający z portalu NGO.pl
• XFce-4 – A Refreshingly Solid Desktop- artykuł z OSNews.com
• GNOME, KDE Aim at Windows – krótki opis GNOME i KDE jako alternatywa dla okienek z Redmond (po angielsku)
• IceWM – The Cool Window Manager – wyczerpujący artykuł o IceWM z OSNews.com

GTK czy Qt?

Jeśli jako środowisko graficzne wybrałeś KDE, prawdopodobnie powinny Cię bardziej zainteresować programy korzystające z bibliotek Qt (tak jak samo KDE). Większość aplikacji dla KDE zaczyna się od litery “K”, jak np. KWrite, KLines, KOffice, czy KWifiManager. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków. Wystarczy wspomnieć takie aplikacje jak Psi, Gwenview, czy Amarok, które również napisane są z wykorzystaniem Qt, lecz autorzy postanowili nie kaleczyć nazw swoich aplikacji przez dodanie K-przedrostka.

Analogicznie, jeśli zdecydowałeś się na GNOME (lub XFCE), sensowniej będzie skorzystać z aplikacji opartych na GTK2, czyli zestawie widgetów wykorzystywanych przez GNOME.
Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, żeby korzystać z aplikacji używających GTK2 w KDE i vice-versa. Jedyny drawback może być taki, że nieco dłużej będą się one uruchamiać, zajmą więcej pamięci operacyjnej (potrzebnej na załadowanie obcych bibliotek), a także ich wygląd będzie nieco odmienny od aplikacji natywnych dla stosowanego środowiska.