Być może jest to nieco ryzykowna opinia, ale przewiduję, że w niedługim czasie Ubuntu i Windows Vista staną się dominującymi systemami na rynku desktopów dla zwykłego użytkownika. Niniejsze porównanie oparte jest na moich osobistych (kilkutygodniowych) doświadczeniach z tymi systemami operacyjnymi.

Autor: Borys Musielak

W tym tekście skupię się na Gutsy Gibbon, aktualnej stabilnej Ubuntu Linux, wydanej w październiku 2007 i na Windows Vista Business Edition (która ma około roku). Pozwoli mi to na uniknięcie nieporozumień dotyczących tego o czym mowa, ponieważ zarówno Ubuntu jak i Vista występują w rozmaitych wersjach różniących się dostarczanymi funkcjonalnościami oraz docelowym użytkownikiem (choć muszę przyznać, że czuję się lekko zagubiony jeśli chodzi o cel w jakim dostarczane są różne wersje Visty).

Warto również nadmienić, że w żadnym razie nie jest moim celem przedstawienie pełnego porównania tych systemów operacyjnych. Starałem się raczej skupić na tych aspektach, które są istotne ze względu na użytkownika rozpoczynającego swoją przygodę z systemem czy komputerem w ogóle. Sprawy na których się skoncentruję to: ogólne wrażenie dotyczące estetyki systemu, obsługiwany sprzęt, oprogramowanie, stabilność oraz dojrzałość. Pod koniec zwrócę również uwagę na pewne bardziej zaawansowane cechy obu systemów.

A więc zaczynamy…

Ogólne wrażenie estetyczne

Pierwszą rzeczą, która przyszła mi do głowy, kiedy zobaczyłem zainstalowaną Vistę było “hmm, wygląda całkiem nowocześnie”. Pierwszą rzeczą, która przyszła mi do głowy, kiedy zobaczyłem Ubuntu Gutsy Gibbon było “hmm, wygląda niesłychanie prosto”. Bez obrazy — domyślne biurka obu systemów wyglądają bardzo dobrze i elegancko. Bardzo się od siebie różnią. Microsoft podjął odważną decyzję zreorganizowania starego dobrego wyglądu Windowsa. Stary nieco zbyt uproszczony zastąpiono bardziej biznesowym i przyjaznym. Również zachowanie głównych elementów pulpitu zostało nieco zmienione. Dzięki temu uzyskano efekt świeżości, ale jednocześnie wprowadzono nieco zamieszania u osób przyzwyczajonych do tradycyjnych zachowań menu “Start” oraz pulpitu (na szczęście istnieje możliwość powrotu do “tradycyjnych” ustawień). Z kolei w Gutsy Gibbon nie znajdziemy zbyt wielu zmian w interfejsie. Nadal domyślnym środowiskiem jest GNOME (w wersji 2.20) i — poza kilkoma drobnymi zmianami — wygląda tak, jak w pierwszej wersji Ubuntu z 2004 — Warthy Warthdog. Nie jest to w żadnym razie oskarżenie — wręcz przeciwnie, jestem przekonany, że takie rozwiązanie spełnia oczekiwania większości użytkowników.

 
Domyślne biurka
 
Zmodyfikowane biurka Visty i Gutsy
 
Główne menu

Po ochłonięciu z pierwszych wrażeń zabrałem się za badanie interfejsu użytkownika w obu systemach. W Viście bez problemu dodałem kilka widgetów do pulpitu: zegarek, prognozę pogody i notatki. Pobawiłem się też różnymi możliwościami rozmieszczenia ikon na pulpicie. Muszę przyznać, że szybko przyzwyczaiłem się do nowego wyglądu systemu i podoba mi się on bardziej niż Windows XP (gdzie domyślny wygląd był pierwszą rzeczą, którą zmieniałem rozpoczynając pracę z nowa instalacją). W przypadku Visty postanowiłem pozostać przy domyślnych ustawieniach i — w większości przypadków — czuję, że to był dobry wybór.

Lubię również domyślny wygląd Ubuntu. Poza tym, ze jest prosty i elegancki cechuje go duża spójność. W Viście miałem spory problem z odnalezieniem pewnych opcji lub konfiguracją pewnych elementów systemu. Po prostu nie były one zlokalizowane w tych miejscach, w których bym się ich spodziewał. Ogromne menu Start wcale tego nie ułatwia. Mam wrażenie, że aplikacje i foldery umieszczone są wokół niego w dość przypadkowy sposób. W Ubuntu taki problem się nie pojawia. Aby przejść do plików i folderów mamy menu “Miejsca”. Opcje konfiguracji znajdziemy w menu “System”. W menu “Aplikacje” znajdują się wyłącznie programy, które dodatkowo pogrupowane są w wyraźne i zrozumiałe kategorie (w przeciwieństwie do pogrupowania na podstawie nazw firm dostarczających programy, jak to ma miejsce w menu Windows).

Wszystkie powyższe uwagi mają charakter raczej subiektywny. Ostateczna ocena zależy od własnych nawyków i preferencji. Bezpiecznie ogłaszam więc remis.

Aktualny wynik 1:1

 
Katalog “Komputer” w Viście i Gutsy
 
Katalog domowy

Dodatkowe oprogramowanie

Tak więc zabawę z domyślnym biurkiem obu systemów mamy już za sobą. A teraz może coś bardziej wyrafinowanego — dodatkowe oprogramowanie. W Ubuntu włączyłem Synaptic Package Manager i wybrałem ogromne ilości dodatkowych programów, takich jak Opera (moja ulubiona przeglądarka), Psi (klient Jabbera), K3B (do nagrywania płyt), Mozilla Thunderbird (klient poczty elektronicznej — jakoś nie trawię standardowego Evolution), DigiKam (najlepszy opensourceowy program do przeglądania i obróbki obrazów) oraz pakiet ubuntu-restricted-extras, który automatycznie zainstalował Javę, dodatkowe czcionki, kodeki dla multimediów oraz Flash player dla wszystkich przeglądarek — jakoś nie lubię robić tego ręcznie. Po około 10 minutach miałem Ubuntu gotowe do pracy, ze wszystkimi moimi ulubionymi aplikacjami. Dobra robota!

W przypadku Visty nie poszło tak łatwo. Nie ma tu centralnego repozytorium opensourceowych programów. Musiałem je wszystkie instalować ręcznie wyszukując je przedtem w Internecie. Zebranie wspomnianego zestawu zajęło około 45 minut. Żadna tragedia — ale ja wiedziałem gdzie i czego szukać. Pytanie brzmi, dlaczego nie ma jeszcze apt-get dla Windowsa, takiego na którym można polegać oczywiście. Hm, to wie tylko Steve…

Ubuntu 2 — Vista 1. Ale gra się dopiero zaczyna!

 
Control panel w Viście i gnome-control-center w Gutsy

Obsługa sprzętu

Obydwa systemy bez problemu rozpoznały sprzęt. Karta sieci bezprzewodowej działała. Rozdzielczość ekranu została ustawiona poprawnie. Dźwięk był bardzo dobry. Ogólnie ujmując nie pojawiły się żadne problemy. Oczywiście pewne wyniknęły, gdy chciałem zrobić coś jeszcze.

Podłączyłem mój telefon (Nokię) do laptopa używając USB. Zarówno w Viście jak i w Ubuntu zostałem zapytany, czy chcę zaimportować zdjęcia. Oczywiście, że chciałem. Niestety tylko Vista pozwoliła mi to zrobić. W Ubuntu telefon został rozłączony po ściągnięciu 2 zdjęć. Sztuczka z gatunku odłącz/podłącz niestety nie zadziałała i nie mogłem zaimportować zdjęć z mojego telefonu.

Później chciałem wyłączyć na chwilę komputer. Tak naprawdę to nigdy nie wyłączam komputera zupełnie — nie lubię ponownego uruchamiania wszystkich aplikacji. Po prostu wstrzymuję lub hibernuję komputer w zależności od tego ile czasu mnie nie będzie. Hibernacja zadziałała bezproblemowo w obu systemach. Vista poradziła sobie szybciej z wybudzaniem (co jest zaskakujące, ponieważ jej uruchamianie trwa stosunkowo długo). Wstrzymanie RAMu (”uśpij”) zadziałało wyłącznie w Windowsie. Ubuntu powiedział mi, że ma pewne “powody”, dla których nie może wstrzymać systemu — raczej mnie one nie obchodzą, wstrzymanie po prostu nie zadziałało, a powinno.

Zanim mnie zaatakujecie… Mój laptop bazuje na komponentach Intela. Jak wiadomo, Intel lubi otwarte oprogramowanie i wypuszcza swoje sterowniki na otwartych licencjach (a jeśli nie, to przynajmniej publikuje specyfikacje). Tak więc mój laptop powinien być w pełni obsługiwany przez Linuksa. Przynajmniej tego należałoby się spodziewać! Właśnie dlatego nie kupuję produktów NVidii i Lexmarka, zeby wszystko działało od ręki. A jednak Linux w tym przypadku zawiódł, podczas gdy Vista nie miała problemu. No cóż, nie zrobiło to na mnie dobrego wrażenia.

Nie wypróbowałem jeszcze działania Bluetooth i czytnika kart SD. Przypuszczam jednak, że zrobienie tego nie zmieniłoby w znaczący sposób ogólnego wrażenia.

Ubuntu 2 — Vista 2. A więc gra zaczyna się na nowo.

Stabilność i dojrzałość

Obu systemów używałem jedynie przez kilka tygodni, więc ciężko mi wydać jakikolwiek solidny werdykt dotyczący ich dojrzałości i stabilności. Na podstawie tego, że Vista jest na rynku już przez niemal rok (a Gutsy Gibbon został właśnie wydany) można by zaryzykować i wskazać właśnie na nią. Moje obserwacje są jednak inne. Oto luźne notatki, które zrobiłem używając obu systemów:

• Vista wydawała się mieć zły wpływ na standardowe aplikacje, których używałem. Np. bardzo proste programy, jak Notepad++ nagle przestawały działać bez żadnego wyraźnego powodu (co nigdy mi się nie zdarzało w XP). Co dziwniejsze po takiej awarii nie mogłem uruchomić programu ponownie. Powód był taki, że odpowiadający mu proces nadal był aktywny w systemie pomimo tego, że okno aplikacji nie było już widoczne. Po pewnym czasie przywykłem do używania kombinacji klawiszy CTRL+ALT+DEL, wyszukiwania aplikacji-zombi i zabijania jej procesu. Nie jest to jednak wymarzona czynność ułatwiająca pracę z komputerem…
• Internet Explorer 7 zawieszał się, gdy próbowałem korzystać ze strony internetowej z apletem Javy. W Viście nie ma domyślnie zainstalowanego JRE, ale to nie powód, żeby od razu wieszać przeglądarkę!
• Z drugiej strony Ubuntu wydaje się naprawdę nielubić Firefoksa. Problemy pojawiały się przy następujących dodatkach: AdBlock Plus, All-in-ne Sidebar, Tab-Mix-Plus, Del.icio.us i Google Toolbar. Na Viście Firefox działał bez problemu z tymi dodatkami.
• Compiz i słabsza karta graficzna nie stanowią dobrego połączenia. Compiz ze złymi sterownikami wideo stanowi połączenie jeszcze gorsze. Przestałem go używać kiedy zaczął wprowadzać mój system w naprawdę zadziwiające stany, z których mogłem go wydobyć jedynie kombinacją klawiszy CTRL+ALT+Backspace (zabicie X).
• Korzystanie ze wstrzymania dysków lub RAMu jest jak pudełko czekoladek — nigdy nie wiesz co dostaniesz kiedy wybudzisz swój komputer. Zazwyczaj pojawiają się problemy z wyświetlaniem i siecią. Zazwyczaj pomaga zrestartowanie usługi dbus. Za to zrestartowanie komputera zawsze pomaga, ale po co używać wstrzymania, skoro później trzeba restartować komputer?
• Kiedy Vista się zawiesi, niezbędne jest ponowne uruchomienie komputera. Kiedy zawiesi się Gutsy wystarczy zrestartować X-y. Czy tak jest lepiej? Otóż nie. Przede wszystkim system nie powinien się w ogóle zawieszać!

Podsumowując, Vista i Gibbon są porównywalnie niestabilne — przynajmniej w moich rękach Być może Vista jest nieco bardziej losowa, Ubuntu zawiesza się w jasno określonych sytuacjach (np. gdy chcę wstrzymać system). W użytkowaniu systemu jest to jednak bez różnicy — frustracja jest podobna w obu przypadkach.

A więc nadal remis 3:3, ale mamy jeszcze dwa okrążenia!

Wymagania

OK, w tym miejscu muszę przyznać, że Vista jest do kitu. Potrzebowała 2 minut aby uruchomić się na laptopie z procesorem Intel Core 2 Duo 1.2Ghz, 1GB RAM, podczas gdy Gutsy Gibbon potrzebuje na to 45 sekund. Interfejs Visty jest również wolniejszy a aplikacje otwierają się dłużej co tworzy wrażenie lekkiej ślamazarności systemu. Szczerze mówiąc nie mam pomysłu dlaczego tak się dzieje, ponieważ nie zauważyłem jakiś znaczących zmian w funkcjonalności pomiędzy Vistą a XP, a mimo tego Vista wlecze się jak żółw.

Muszę jednak przyznać, że na maszynie z 3Ghz, 4GB RAM Vista działała jak cudo i rzeczywiście mogłem docenić jej wyrafinowany wygląd i ładną grafikę. Czy warto było poświęcać tak dużo zasobów komputera dla dodatkowych fajerwerków? Zdecydowanie nie.

Zabawne, że Ubuntu pozwala na podobne efekty w Gibbonie (dzięki ustawieniu Compiza jako domyślnego managera okien) bez większego wpływu na responsywność systemu.

Punkt dla Ubuntu. A więc mamy 4:3 dla systemu z rodziny Debiana.

Elastyczność, zaawansowane ustawienia

Jedną z głównych cech, których wymagam od systemu operacyjnego (a w zasadzie od każdego programu), jest aby to system dostosowywał się do moich potrzeb a nie ja do potrzeb systemu. Lubię mieć możliwość zmieniania każdej niemal opcji i nie mam ochoty spędzać dużych ilości czasu przekopując Internet w poszukiwaniu programów typu “dostosuj swój system” a później analizowaniu, czy aby działanie takiego programu nie wpłynęło niekorzystnie na działanie mojego systemu. Chcę mieć rozsądnie dobrane ustawienia domyślne przy jednoczesnym łatwym dostępie do zaawansowanych ustawień. Ich przecież też chcę używać! Wiem, że ani Vista, ani Ubuntu nie będą odpowiadały w pełni moim preferencjom i potrzebom, ale trzeba przyznać, że Ubuntu wygląda z tej perspektywy nieco lepiej.

Ubuntu — podobnie jak inne dystrybucje GNU/Linuksa — oferuje ogromną liczbę zaawansowanych funkcji zupełnie za darmo. Dzięki konsoli mogę względnie prosto wykonywać wiele zadań, takich jak zmiana rozmiaru obrazków, zarządzanie plikami, monitorowanie systemu i wiele wiele innych. Są to zadania, do których w Windowsie muszę zatrudniać Cygwina (który jest emulatorem Uniksa) lub drogie programy — w Ubuntu mam to gratis.

To nie wszystko. Ubuntu daje mi pełną możliwość konfiguracji pulpitu. Mogę dopasować pulpit do swoich potrzeb niemal w każdym detalu. Mogę wybrać bardzo podstawowe biurko (np. korzystając z WindowMaker lub Fluxbox) ale mogę się też zdecydować na KDE aby mieć dostęp możliwości łatwej konfiguracji i zmiany ustawień. Mogę sam wybrać odpowiedni dla siebie menedżer plików, menedżer okien i sesji nie będąc skazanym na domyślny wybór dokonany przez autorów dystrybucji.

Ogólnie rzecz ujmując — mam moc dokonywania zmian. Mam wolność dokonywania tych zmian. Są ludzie, którzy nie lubią nic zmieniać a nawet szczęśliwi są, kiedy nie oferuje się im żadnego wyboru. Sporo ludzi w Polsce i Europie Wschodniej tęskni za komunistami, ponieważ oni nie dawali wyboru — wszyscy byli równi. Równie biedni i nieuprzywilejowani. Ale ludzie są inni, nie są maszynami. Nie życzę sobie, aby ktoś dyktował mi, jak mam się zachowywać, nie ważne czy chodzi tu o Google, Microsoft czy o Józefa Stalina. Dlatego właśnie decyduję się na możliwość wyboru, pomimo tego, że czasami oznacza to niższą jakość lub mniej funkcjonalności. To jest mój wybór — twój może być oczywiście inny.

Kończąc ten patetyczny akapit dodaję ostatni punkt dla Ubuntu.

A więc mamy 5:3 i to już koniec gry. Pamiętajmy jednak, że jako wieloletni linuksiarz jestem nieco stronniczy

 
Polishlinux.org w Firefoksie

Profil użytkownika

Na podsumowanie profile użytownika Visty i Ubuntu. Po prostu sprawdź, który z nich bardziej do ciebie pasuje i zainstaluj system swoich marzeń!

Wnioski, jeśli jakieś da się w ogóle wyciągnąć…

Jak pewnie zauważyłeś każdy z systemów miał swoje potknięcia, ale oba będą dla ciebie odpowiednie, pod warunkiem, że nie będziesz się starał zbyt wiele “naprawiać” na własną rękę. Zawsze warto mieć komputerowego guru pod ręką jako pierwszą pomoc przy systemie operacyjnym, zwłaszcza jeśli dopiero zaczynasz. Zawsze też warto upewnić się, czy wybrany przez ciebie system w pełni rozpozna twój sprzęt (szczególnie egzotyczne karty WiFi, karty telewizyjne itp.). Jeśli nie wiesz jak to sprawdzić najlepiej kup komputer z preinstalowanym systemem operacyjnym. Na dzień dzisiejszy to łatwe — możesz kupić laptopa zarówno z Vistą, jak i z Ubuntu (np. Dell oferuje obie te opcje) czy innymi dystrybucjami Linuksa. Dla polskich użytkowników polecam Mandrivę Xtreme.

Ten artykuł został pierwotnie opublikowany na portalu PolishLinux.org: Ubuntu Linux vs Windows Vista: The Desktop Battle. Polskie tłumaczenie zawdzięczamy Pawłowi Łupkowskiemu