Od samego początku zaznaczam - nie powinienem pisać tego tekstu… Po pierwsze dlatego, że jestem stronniczy. Po drugie dlatego, że mam zamiar pisać o dystrybucji, której w sumie nie znam. Postawmy więc sprawę uczciwie, w następujący sposób: będzie to artykuł pisany z punktu widzenia osoby, która używając jednej dystrybucji, próbuje się przekonać do innej. Dla równowagi zatem ktoś powinien skrobnąć kilka akapitów z punktu widzenia osoby używającej tej innej, a próbującej się przekonać do zachwalanej przeze mnie. Ktoś podejmie temat?

Póki co pozwolicie Państwo, że przejdę do rzeczy. Zdarza mi się używać dystrybucji typu LiveCD. Tą najczęściej przeze mnie używaną jest SLAX, (przy czym najczęściej nie znaczy zawsze). W trakcie pisania postaram się wyłożyć dlaczego. Kiedy czyta się artykuły o SLAX-ie, często w komentarzach można się spotkać ze stwierdzeniem, że istnieje dobra dlań alternatywa w postaci dystrybucji Puppy Linux. Otóż ja nie uważam Puppy za dystrybucję, która byłby w stanie SLAX-a zastąpić, ale… Alfą i omegą nie jestem. Kiedy ostatnio po raz kolejny przeczytałem (na jakimś czeskim forum… nie pamiętam niestety gdzie – przeklęta skleroza,) że Puppy jest tym lepszym od SLAX-a rozwiązaniem, pomyślałem sobie, że: primo – nie używałem go na tyle, żeby to oceniać obiektywnie, secundo: bazuję więc bardziej na wrażeniach jakie ów system wywarł na mnie po kilkudziesięciu minutach oglądania jednej z jego pierwszych wersji, tertio wreszcie: „druga strona” może w związku z powyższym mieć rację.

Postanowiłem więc pobrać jego najnowszą wersję i popracować na niej choć trochę, aby wyrobić sobie zdanie na podstawie faktów, nie zaś przesądów. A ponieważ znajomy akurat poprosił mnie o pomoc w naprawie prywatnego komputera, stwierdziłem, że mam nawet dobry poligon doświadczalny, ponieważ ja dystrybucji typu Live używam właśnie na komputerach, których konfiguracji dobrze nie znam. Na maszynach, które służą mi do pracy, system po prostu instaluję. Przystąpiłem zatem do dzieła.

Po pierwsze: SLAX

SLAX jak sama nazwa wskazuje oparty jest o Slackware. (Nie ma co - bardzo ambitnie napisane, ale to bardzo istotny fakt.) Slackware to po pierwsze: kanon Linuksa, mający rzesze fanatyków… znaczy się - fanów… No, nie - w przypadku Slackware będą to jednak fanatycy. Co to „się oznacza”? To „się oznacza”, że jest się do kogo zwrócić w przypadku problemów. Miłośnicy Slackware mają Wiedzę (celowo z dużej litery) – co do tego nikt chyba nie będzie się spierał? Po wtóre Slackware jest surowy. Mam na myśli jego konstrukcję. Bardzo konserwatywny, bez udziwnień, można nań opierać podręczniki „Linuksa”. I znów – w razie czego w środowisku Slackware mamy do czynienia z sytuacją typową. Chodzi mi o to, że nie jest to tak, jak w przypadku powiedzmy… OpenSUSE: w jego konfiguracji zmieniono nie wiadomo co, nie wiadomo gdzie i nie wiadomo dlaczego, zaś wszelkie zmiany w /etc najlepiej przeprowadzać YaST-em i nie „grzebać” w plikach konfiguracyjnych „ręcznie”.

To co się tyczy Slackware, tyczy się również i SLAX-a. Mamy więc prostą, konserwatywną dystrybucję ze wsparciem społeczności.

Po drugie: Puppy

Puppy jest niezależną dystrybucją „produkowaną” w Australii. Gratuluję! Jest to powód do dumy dla jej twórców. I problem zarazem. Osobiście nie znam nikogo - słownie nikogo, kto by jej używał. W razie czego jestem więc zdany na siebie. Ale to nie koniec – jest znacznie gorzej. Kiedy pierwszy raz zapoznawałem się z tą odmianą GNU/Linuksa „zarządzanie pakietami” sprowadzało się po prostu do tak zwanych tarballi (czyli plików „potraktowanych programem tar i skompresowanych programem gzip (.tgz lub .tar.gz)”) Dla linuksiarza jest to kanon – jasny, prosty i zrozumiały. W końcu takoż sprawa wygląda we wspomnianym powyżej Slackware. Teraz jednak twórcom Puppy zachciało się ową dystrybucję ulepszać i wprowadzili format PET. Gratuluję – dowcipne nazwane. Ale nie mogłem się już zmusić do szukania po sieci cóż to takiego jest. Wystarczy mi cały tabun: .tgz, .deb, .rpm i jeszcze paru innych formatów, które działają szybciej i lepiej. Tak na marginesie, aby uniknąć nieporozumień: czym innym jest SLAX-owy plik modułu (.lzm), czym innym zaś pakiet instalacyjny .tgz. To ważne, gdyż ktoś mógłby zauważyć: „Czego się waść czepiasz Puppy z jego pet-em, skoro SLAX nie lepszy!” W SLAX-ie można dołożyć moduł, owszem. Można jednak w ogólne nie wiedząc nic o modułach doinstalować pakiet .tgz. Moduły zostały stworzone po to, aby dało się zarządzać całymi grupami pakietów, jest to więc coś zgoła innego niż pospolity .tgz.

Dla kompletności obrazu dystrybucji Puppy wspomnieć należy, że od wersji 3.0 jest ona systemem „zgodnym” ze Slackware. Zgodnym nie znaczy jednak „opartym o”. Owa zgodność oznacza, że spełnione są zależności niezbędne do instalacji pakietów Slackware. I znów słyszę pytanie: „Znów się waść czepiasz formatu .pet? Masz teraz swój tarball.” Odpowiadam zatem: po co używać dystrybucji „zgodnej ze Slackware”, kiedy można używać czegoś, co w zasadzie jest dystrybucją Slackware (czyli SLAX-a)? I po co wprowadzać specjalny format , kiedy zaraz potem wprowadza się „zgodność ze Slackware”? Dziwne, prawdę rzekłszy.

Po trzecie: Pobieramy obrazy dystrybucji

SLAX-a niby już mam, ale ponieważ przeprowadzam uczciwe doświadczenie, trzeba mi przejść przez proces pobierania jego obrazu .iso w taki sposób jakbym go nigdy w życiu nie pobierał. Przy moim łączu internetowym całość operacji, od uruchomienia przeglądarki, poprzez znalezienie odpowiedniej strony, poczytanie na owej stronie, że ostatnią stabilną wersją jest 6.0, znalezieniu odpowiedniego do wersji owej hiperłącza, (co nie jest trudne ze względu na wielkość ikonek do klikania) i wreszcie pobraniu obrazu .iso, trwała mniej niż 10 minut. SLAX w wersji podstawowej „waży”, przypominam, około 200 MB.

Puppy. Podobnie jak poprzednio – siadam do komputera, znajduję stronę i… od razu się zniechęcam. Fani dystrybucji Puppy – przepraszam Was, że tak narzekam, ale ta strona po prostu mi się nie podoba. Jest to sprawa gustu, ale uważam, że strona SLAX-a jest bardziej przejrzysta i bardziej estetyczna. Popytałem wśród znajomych – bez żadnych ukrytych sugestii o ich wrażenia – też im się nie podoba. Mówili, że nieczytelna i mało estetyczna, choć to głównie Windowsiarze, więc się pewnie nie znają (tak im powiedziałem prosto w oczy – zaznaczam żeby nie było, że teraz ich publicznie obgaduję.) A poważnie – chodziło mi o to, że tak obiektywnie – strona SLAX-a wygląda zachęcająco, strona Puppy zaś… Cóż.

Ale, ale. Zabieram się do pobierania obrazów iso. Klikam na hiperłącze i… czekam, i czekam, i czekam… „Nuda coraz większa.” (Witkacy (TM) – Szewcy (R)) Wyszedłem zrobić sobie herbatę, wracam i nic! Klikam więc na łącze alternatywne. Coś się ruszyło. Patrzę na zawartość katalogu, która ukazała się na ekranie. Zeusie Olimpijski! O co tu chodzi? Jak dla mnie – totalny bałagan. Obrazów, a obrazów. Jak w galerii. (OK. Przepraszam – żart był niskich lotów.) A tak poważnie: Drodzy Autorzy - może by tak jakieś sensowne katalogi na poszczególne wersje porobić? puppy-3.01-seamonkey.iso To chyba będzie to. Pobieram. Po kilku chwilach odczytuję na ekranie: 10 godzin, 32 minut, 41 sekund pozostało. Obraz waży mniej niż 100 MB! Ale są i inne łącza. W końcu znajduję takie, które pozwala mi na pobranie obrazu w kilka minut. Uff…

Po czwarte: Uruchamiamy

SLAX-ie nie będę się rozpisywał gdyż byłoby to nudne. Po prostu nagrałem obraz na płytę, tę włożyłem do napędu komputera kolegi, zrestartowałem go (komputer, nie napęd), poszedłem zaparzyć sobie następną herbatę (pierwszą już wypiłem podczas pobierania obrazu z Puppy), a kiedy wróciłem zabrałem się do pracy. Środowisko KDE znam, a że wszystko jest na swoim miejscu, od razu pracuje mi się szybko i sprawnie. Koniec - nie ma o czym pisać.

SLAX z KDE

No może jeszcze drobiazg. Zwolennicy Puppy często zaznaczają, że dystrybucja ta ma jedną super-cechę. Ładuje się mianowicie w całości do pamięci komputera, co powoduje, że pracuje szybciej i zwalnia napęd CD/DVD. Chciałbym więc przypomnieć, że i SLAX to potrafi. Opcja copy2ram jest opisana w podręcznej pomocy dostępnej podczas ładowania tego systemu. Z resztą i DSL też to potrafi, ale do DSL jeszcze dojdziemy.

Co do Puppy… Pierwsza próba uruchomienia zakończyła się zawieszeniem komputera. Ot, taki pech. No dobrze. Drugie podejście. Podczas ładowania systemu wpisuję opcje: puppy acpi=off ide= nodma loglevel=7 Tym razem system grzecznie się załadował i… znów szok!

Krótko i zwięźle: jak będę chciał zrobić bałagan to sam jestem w tym niezły. A tutaj? Przede wszystkim autorzy wpadli na dość nietypowy pomysł wkomponowania informacji powitalnych, (które zazwyczaj wyświetlają się w oknie jakiejś przeglądarki internetowej,) w tapetę. Po drugie ikonki. Bez ładu i składu porozrzucane po ekranie. Całość powoduje, że potrzebuję chwili na pozbieranie się i uporządkowanie tego chaosu. Krótkiej, bo krótkiej, ale pytam: po co tracę czas?

Puppy

Trzeba jednak „Cezarowi oddać co do Cezara należy”: dalej system działał już szybko i sprawnie, i niewątpliwie był nieco szybszy od SLAX-a. No ale SLAX płaci cenę za zastosowanie KDE jako domyślnego środowiska. Nie widać zaś wielkiej różnicy między szybkością działania obu dystrybucji, jeżeli uruchomi się SLAX-a z managerem Fluxbox.

SLAX z Fluxbox

Po piąte: Próby modyfikacji

Gdyby to były zawody pomiędzy dystrybucjami, (a przypominam, że nie o to tutaj chodzi), na tym polu ogłosiłbym remis. Mimo wszystko. Wprawdzie nadal nie wiem (i nie chcę wiedzieć) cóż to za format ten .pet, ale gotowych do pobrania pakietów dla Puppy jest naprawdę dużo – mogłem pobrać wszystko co było mi potrzebne. Od przeglądarki Firefox, przez różne biblioteki, po kompilator g++ w wersji 4.1. Cały sekret polega na tym, żeby pobierać je z mirrora (tego samego z którego pobierałem obraz .iso) a nie z lokacji domyślnej, gdyż mogłoby to potrwać tak zwany „ruski miesiąc”.

Po szóste: DSL, Austrumi, GoblinX i inni

Jeśli tekst ten pisałby ktoś inny, mógłby oczywiście do porównania wziąć inną niż SLAX dystrybucję. Kilka przykładów?

DSL - Damn Small Linux - niecałe 50 MB oprogramowania, w tym pulpit graficzny, przeglądarka internetowa, edytor tekstu, odtwarzacz muzyki, klient poczty, arkusz kalkulacyjny. A wszystko to oparte o najpopularniejszą dystrybucję Linuksa. Zgodność z Debianem sprawia zapewne, iż DSL należy do najpopularniejszych mini-dystrybucji. Też potrafi się w całości załadować do pamięci, też jest kogo zapytać w przypadku problemów, też jest co doinstalowywać. Na polu dostępnych pakietów DSL wygrywa z razem wziętymi SLAX-em i Puppy tak nawiasem mówiąc.

Pobranie obrazu .iso zajęło mi parę minut. Strona DSL nie należy wprawdzie do arcydzieł sztuki deweloperskiej, ale jest dość czytelna i funkcjonalna.

Damn Small Linux

Austrumi - Ten system podaję jako ciekawostkę. Całkiem szybki, mały, funkcjonalny system oparty o Slackware. Jako manager okien zastosowano Metacity. Nie jest to wprawdzie GNOME i liczyć się należy z brakiem wielu możliwości, ale przynajmniej wizualnie pulpit wygląda znajomo. Z minuty na minutę pracy z tą dystrybucją pytanie rodzi się samo: w czym Austrumi ustępuje dystrybucji Puppy? Na podstawie godziny z nim spędzonej, muszę stwierdzić, że nie wiem. (Podziękowania dla prz.)

Austrumi

GoblinX – Brazylijskie dystrybucje są trochę inne, a ta właśnie z Brazylii pochodzi. (Brazylijskie są jeszcze na przykład: Kurumin czy Dreamlinux.) Jeśli ktoś GoblinX-a nigdy nie widział, a interesuje się „Linuksem” – polecam jako ciekawostkę. Do niniejszego zestawienia wybrałem go ze względu na fakt, iż występuje on w wersji mieszczącej się na małej płytce CD. System jak i poprzednie oparty o Slackware i podobnie jak w przypadku poprzednich nie widzę w czym Puppy miał by się wyróżniać na jego tle.

Można by opisać jeszcze kilka odmian linuksowej myśli technicznej, ale nie w tym rzecz, więc:

Po siódme: I co z tego?

Przyznam się, że mam trochę wyrzuty sumienia. Jeśli bowiem po przeczytaniu tego tekstu masz Czytelniku wrażenie, że chciałem zniechęcić Cię do używania Puppy Linux, to wiedz, że nie taki był mój cel. Obiektywnie bowiem Puppy jest to kawał naprawdę dobrej informatycznej pracy. System jest stabilny, szybki i łatwy tak w obsłudze, jak i modyfikacji. Więc czego ja się właściwie czepiam? Bo, że się czepiam, to po przeczytaniu tego tekstu widać chyba na kilometr.

Przede wszystkim mam za złe twórcom Puppy, że choć włożyli naprawdę dużo solidnej pracy w tworzenie i rozwój swojej dystrybucji, zrobili też naprawdę dużo, żeby zniechęcić do niej potencjalnego użytkownika. Strona mogłaby wyglądać dużo lepiej. Domyślne mirrory z plikami do pobrania ułożone rozsądniej. Według mnie poprawienia wymaga też strona graficzna samego systemu. (Po co te teksty na tapecie?) Że to drobiazgi? Że stosunkowo niewielkim nakładem energii znalazłem szybki mirror, z którego pobrałem pliki? Że tapetę szybko zmieniłem? Owszem, ale w przypadku SLAX-a, DSL, czy nawet Austrumi tego problemu nie ma. Skoro zaś czepiam się ja - hobbysta, to jak zareaguje przeciętny użytkownik, który do Linuksa ma stosunek taki, jaki ja żywię dla czajnika?

Po wtóre zaś zadaję sobie pytanie: po co? Puppy Linux, jak można zresztą wyczytać na distrowatch.com to: jeszcze jedna dystrybucja Linuksa. („Yes, Puppy Linux is yet another Linux distribution.”) I w tym sęk. Po co mam inwestować czas i energię w jeszcze jeden system, kiedy używam już dobrego i stabilnego? Po co szukać po sieci informacji na temat nowego formatu paczek z oprogramowaniem, kiedy dystrybucja używana przeze mnie używa standardu? O to właśnie chodzi: Puppy to naprawdę dobry system, ale SLAX to także naprawdę dobry system. To samo można powiedzieć o dystrybucjach DSL, Austrumi czy GoblinX. Więc skoro mam do wyboru dobre systemy, z których jedne są bardziej standardowe niż inne, nie przekonam się do Puppy, bo szkoda mi czasu. Ale…

Jest jeszcze druga strona medalu. (Nikt nie mówił, że życie jest proste, czyż nie?) Otóż ogólnie rozumiany „Linux” jest tym czym jest dzisiaj właśnie dlatego, że ludzie tacy jak Barry Kauler – główny twórca Puppy Linuksa tworzą „jeszcze jedną dystrybucję”. Po swojemu. I dodają swoje trzy grosze do globalnej dyskusji na temat oprogramowania. Czynem zaznaczmy – nie słowem. Gadać to każdy potrafi, (nawet ja na ten przykład.) W szerszej perspektywie zyskuje na tym cała Społeczność. Często czytam, że nie ma sensu tworzyć jeszcze jednej dystrybucji Linuksa. Że można czas i energię spożytkować na udoskonalaniu tych kilku, no - góra kilkunastu najpopularniejszych dystrybucji. Nigdy nie zgodzę się z tym twierdzeniem. Ci, którzy tak uważają najwyraźniej nie uważali na biologii, kiedy mowa była o chromosomach, dziedziczeniu cech i rekombinacji materiału genetycznego. Gdyby przyroda miała taki sam pogląd na nas, jak co poniektórzy na mnogość różnych rodzajów systemów operacyjnych - rozmnażalibyśmy się przez pączkowanie. Tak więc, chociaż nie przekonałem się do używania Puppy i nie podobają mi się pewne drobiazgi z nim związane, chylę czoła przed jej twórcami i życzę jej jak najlepiej.

Linki:

1. Puppy Linux
2. SLAX
3. DSL
4. Austrumi
5. GoblinX
6. Distrowatch
7. Rekombinacja genetyczna