XGL jest podsystemem graficznym nowej generacji, stworzonym przez firmę Novell. Dzięki możliwościom współczesnych kart graficznych działa on w oparciu o trójwymiarowy rendering, oferując użytkownikowi pulpit w formie sześcianu, efekt przezroczystości i inne, doskonałe efekty graficzne.

Technologii towarzyszą menadżer okien Compiz oraz wywodzący się od niego, niezależnie rozwijany Beryl, który oferuje nowe efekty. Składa się on z Beryl – core i Emerald. Pierwszy element jest odpowiedzialny za wykorzystanie możliwości, jakie niesie ze sobą XGL, Emerald natomiast dodaje dekorację okien. Oba składniki mają osobne konfiguratory.

XGL cieszy się dużą popularnością i został zastosowany m.in. w takich dystrybucjach jak Mandriva 2007, openSuse 10.1 i 10.2, Aurox 12 czy Ubuntu 6.10. Technologia ta nie jest jednak jedynym sposobem, na uzyskanie trójwymiarowego środowiska pracy. Jej alternatywą jest inny podsystem graficzny o nazwie AIGLX, zastosowany np. w Fedora Core 6.

Rys 1. Technologia XGL

Instalacja XGL

Opisany poniżej proces instalacji został przeprowadzony na Mandrivie 2007 Free z użyciem architektury 32 bitowej oraz karty graficznej firmy nvidia (GeForce FX 5200). Zaraz po zainstalowaniu tej dystrybucji, nie możemy się cieszyć pulpitem 3D, ponieważ najpierw, system trzeba go odpowiednio skonfigurować i co ważne, zrobić to w odpowiedniej kolejności.

Instalacja systemu

W celu maksymalnego skrócenia tego etapu, podczas instalacji systemu, wybrałem domyślny pakiet składników. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby wybrać ich więcej. Nie należy natomiast instalować elementów xgl, compiz oraz task – 3ddesktop, gdyż to uczynimy na końcu.

Instalacja repozytoriów

W tym kroku, musimy pobrać z Internetu pięć repozytoriów. Otwieramy konsolę i logujemy się jako root, czyli piszemy su a następnie podajemy hasło administratora.
Uwaga! Jeśli nie można ściągnąć któregoś z repozytoriów, może się okazać, że pliki są niedostępne (linki z czasem mogą stać się nieaktywne) lub serwer jest przeciążony. Dlatego też należy czytać komunikaty konsoli i w przypadku niepowodzenia, poszukać innych źródeł.
Kopiujemy poszczególne wpisy i czekamy, aż każdy pakiet zostanie pobrany i zainstalowany:

• urpmi.addmedia main ftp://ftp.linux.cz/\
pub/linux/mandrakelinux/official/2007.0/i586/media/main/release/ with ./media_info/hdlist.cz
• urpmi.addmedia contrib ftp://ftp.linux.cz/\
pub/linux/mandrakelinux/official/2007.0/i586/media/contrib/release/ with ./media_info/hdlist.cz
• urpmi.addmedia --update updates ftp://ftp.linux.cz/\
pub/linux/mandrakelinux/official/updates/2007.0/i586/media/main/updates/ with ./media_info/synthesis.hdlist.cz
• urpmi.addmedia --update plf-free ftp://ftp.free.fr/\
pub/Distributions_Linux/plf/mandriva/2007.0/free/release/binary/i586 with hdlist.cz
• urpmi.addmedia --update plf-nonfree ftp://ftp.mandrivauser.cz/\
plf/mandriva/2007.0/non-free/release/binary/i586 with hdlist.cz

Instalacja sterowników nvidia

Pozostając w konsoli jako root, wydajemy polecenie urpmi nvidia, aby zainstalować sterowniki. Jeśli wszystko poszło dobrze powinniśmy ujrzeć tabelkę:
Więcej informacji o pakiecie nvidia-8774-4plf2007.0.x86_64 IMPORTANT NOTE: This PLF provided NVIDIA driver must be configured differently than the one available from NVIDIA, so please follow the instructions below: If you are upgrading from a Mandriva Club or PLF provided NVIDIA driver, reconfiguring is usually unnecessary.
You can reconfigure X to use the new NVIDIA driver either automatically:

1. Run XFdrake as root.
2. Go to the Graphics Card list
3. Select your card (it is usually already autoselected).
4. Answer any questions asked and then quit.

OR you can do it manually by editing /etc/X11/xorg.conf:

1. Change the Driver to "nvidia" in the Device section.
2. Remove any Load "glx" lines from the Module section.
3. Add the following line to the Module section: Load "/usr/lib64/xorg/modules/extensions/nvidia/libglx.so"
4. Run "update-alternatives --config gl_conf" and select nvidia.conf.

Edycja pliku /etc/X11/xorg.conf

Należy zwrócić uwagę na drugą część tabeli, która zawiera dalsze instrukcje, zgodnie z którymi, należy dokonać edycji pliku /etc/X11/xorg.conf. Użyłem edytora ViM, wydając polecenie vim /etc/X11/xorg.conf. W celu edycji naciskamy klawisz i, następnie postępujemy zgodnie z fragmentami:

1. Change the Driver to "nvidia" in the Device section. W sekcji Device odnajdujemy wpis nv i zmieniamy go na nvidia.
2. Remove any Load "glx" lines from the Module section. W sekcji Module odnajdujemy wpis Load "glx" i go usuwamy.
3. Add the following line to the Module section: Load "/usr/lib64/xorg/modules/extensions/nvidia/libglx.so" Zamiast usuniętego wpisu Load "glx" wpisujemy powyższy, razem z cudzysłowami. Jeśli używamy architektury 32 bitowej, zmieniamy lib64 na lib. Naciskamy Esc a następnie :wq i na koniec Enter, aby zapisać zmiany i wyjść z edytora.
4. Run "update-alternatives --config gl_conf" and select nvidia.conf. Pozostając w konsoli, przechodzimy do folderu /etc/X11, czyli tam, gdzie znajduje się wyedytowany plik. Wydajemy polecenie update-alternatives --config gl_conf. Pojawią się dwie opcje, z których wybieramy nvidia.conf, czyli wpisujemy 2 i zatwierdzamy Enterem.

Instalacja składników pulpitu 3D

Teraz przyszedł czas na zainstalowanie składników, o których wspomniałem na początku. Jeśli wszystko do tej pory poszło dobrze, instalujemy po kolei każdy z elementów, wydając w konsoli następujące polecenia:

• urpmi xgl
• urpmi compiz
• urpmi task-3ddesktop

Po zakończeniu instalacji wpisujemy glxinfo | grep direct. Jeśli wynikiem jest direct rendering: Yes, prawdopodobnie po restarcie ujrzymy trójwymiarowy pulpit, choć niewykluczone, że będzie on działał również przy direct rendering: No. Nie pozostaje nam nic innego, jak zrestartować system.

Po uruchomieniu, pojawia się logo nvidii i startuje sesja KDE. Kolejnym krokiem jest wylogowanie się i ponowne zalogowanie, przedtem jednak należy kliknąć na Typ sesji i wybrać drax3d. System prosi nas o hasło roota oraz użycie kombinacji Ctrl+Alt+Backspace. W pewnym momencie pojawi się okno z opcjami wyboru, między pulpitem zwykłym oraz akcelerowanym. Wybieramy opcję drugą a w niej XGL, ponieważ AIGLX jest niedostępne. Naciskamy OK oraz tą kombinację, wracając do ekranu logowania. Tym razem, wybieramy KDE i wchodzimy do systemu. Po zalogowaniu powinniśmy się cieszyć pulpitem 3D. System zapamiętał, że chcemy korzystać z XGL i po ponownym uruchomieniu, będzie od razu używał trójwymiarowego renderingu.

Konfiguracja

Jeśli XGL działa poprawnie, mamy możliwość skonfigurowania wszystkich efektów graficznych. W tym celu wybieramy z menu pozycję System -> Konfiguracja -> Konfiguracja komputera a następnie Sprzęt -> Konfiguracja efektów pulpitu 3D -> Uruchom narzędzie konfiguracyjne compiz -> Plugins. Jeśli skorzystamy z tego rozwiązania, każda zmiana ustawień, wymaga ponownego zalogowania. Znacznie lepszym sposobem, jest uruchomienie konsoli i wydanie polecenia gset-compiz. Zmieniając wówczas ustawienia pluginów, nie musimy nawet zamykać programu gset-compiz, wystarczy zamknięcie okna Plugins a zmiany odniosą natychmiastowy skutek.

Rys 2. Funkcja Scale

Używanie XGL/Compiz

Kiedy przeczytałem, że została wydana Mandriva 2007 z technologią XGL+Compiz, pobrałem wersję Free, aby przekonać się osobiście, jak w praktyce sprawuje się pulpit 3D. Kiedy wreszcie udało mi się go uruchomić, oczom ukazał się wspaniały trójwymiarowy świat, który może być z powodzeniem używany w codziennej pracy. Moją uwagę zwrócił sposób w jaki poradzono sobie z wyborem jednego z wielu niezminimalizowanych okien w ramach jednego pulpitu. Nawet jeśli mam otwartą dużą liczbę okien, zawsze jestem w stanie wybrać to, które mnie interesuje. Po naciśnięciu kombinacji Alt + Ctrl + W górę, system ukazuje nam wszystkie aktualnie otwarte okna w wersji pomniejszonej. Rozmiar okien zależy natomiast od ich liczby. W przypadku dużej ilości, okna przyjmują formę małych kwadracików, rozłożonych na ekranie, co nie powoduje jednak spadku funkcjonalności opcji. Należy zaznaczyć, że opcja nie zadziała w przypadku minimalizacji, wówczas pozostaje znany skrót Alt + Tab.

Rys 3. gset-compiz 0.3.4

XGL i Compiz oparte są na działaniu wspomnianych już pluginów, zawartych w programie gset-compiz jako zakładki. Według mnie podstawowym elementem jest cube, który pozwala wybrać czy chcemy się poruszać wewnątrz sześcianu czy na zewnątrz. Umożliwia także wybranie koloru lub tapety dla górnej i dolnej ścianki. Po wejściu w opcję Images i wybraniu odpowiedniego obrazka, logo Mandrivy na górnej ściance, dalej było jednak na swoim miejscu, co więcej po zamknięciu programu i ponownym uruchomieniu, wybrane tapety zostały usunięte z opcji Images. Pozostałymi ważnymi zakładkami są fade, minimize i rotate, które umożliwiają głównie ustawienie szybkości zanikania, minimalizacji i maksymalizacji okien a także prędkości obrotowej sześcianu. Ciekawym pluginem jest również water, odpowiedzialny za efekty wodne. Ich włączenie jednak, spowodowało u mnie znaczne spowolnienie akceleracji. Niektóre zakładki pozostały nieaktywne, co spowodowane jest pewnie słabszą kartą graficzną. Nie jesteśmy oczywiście skazani na pluginy domyślnie zawarte w systemie. Dodatkowe elementy pobrać można z oficjalnej strony Compiza, zwracając uwagę na wersję menadżera okien. Standardowo w Mandrivie 2007 występuje wersja 0.3.4. W chwili pisania tych słów dostępna jest już wersja 0.3.6.

Skróty klawiszowe:

• Alt + Ctrl + W prawo – następny pulpit (bez przeniesienia aktywnego okna)
• Alt + Ctrl + W lewo – poprzedni pulpit (bez przeniesienia aktywnego okna)
• Alt + Ctrl + Shift + W prawo – następny pulpit (z przeniesieniem aktywnego okna)
• Alt + Ctrl + Shift + W lewo – poprzedni pulpit (z przeniesieniem aktywnego okna)
• Alt + Ctrl + W dół – rozłożenie pulpitów na ekranie
• Alt + Ctrl + W górę – uporządkowanie otwartych okien
• Alt + Tab – przeglądanie otwartych okien w ramach jednego pulpitu
• Alt + Ctrl + Tab – przeglądanie otwartych okien na wszystkich pulpitach
• Alt + rolka + wskaźnik myszy nad oknem – przezroczystość
• Shitf + F9 – włączenie wodnych okręgów
• Shift + F3 - zoom
• Shift + F12 - swobodne sterowanie sześcianem za pomocą myszki

Prezentacja Live

No dobrze, ale — spytacie — jak to wygląda w praktyce? Ano, wygląda to właśnie tak jak na załączonym wideo. Jeśli ktoś z Was nie lubi Flasha, to można wideo pobrać również jako OGG: Możliwości XGL by metatron[.ogg 10.9MB]. Zapraszamy do obejrzenia przeglądu możliwości XGL w Mandrivie 2007 Free!

Więcej informacji

• Oficjalna strona Compiza
• Oficjalna strona Beryla
• XGL vs AIGLX
• Możliwości XGL by metatron[.ogg 10.9MB]
• Możliwości XGL by metatron[YouTube.com]