Mandriva Xtreme 2 to płatna wersja systemu Mandriva Linux, stworzona przez amazis.net specjalnie na polski rynek komputerowy. Miałem okazję przetestować Xtreme2 na laptopie z serii HP dv1000. Oto moje doświadczenia.

Autor: Borys Musielak

Najpierw motywacja. Po co instalowałem na komputerze nowy system? Nie tylko dla samych testów. Szukałem dystrybucji z KDE, która sprawiłaby mi najmniej kłopotów z szybkim dostosowaniem do potrzeb użytkownika niezainteresowanego “tym co pod spodem” robi system, tylko wymagającego aby “po prostu działał”. Tym użytkownikiem jest moja żona

Jako że na laptopie zainstalowany był wcześniej system Ubuntu 7.10 (i nie do końca spełniał pokładane w nim oczekiwania) część porównań będzie się tyczyć właśnie Gutsy Gibbona. Tyle słowem startu, zabieramy się wiec do testowania!

Instalator

Tradycyjnie omawianie systemu należy zacząć od instalatora. Tyle że nie ma co omawiać. System się po prostu instaluje, bez problemu. Dostarczona płyta DVD zawiera mnóstwo oprogramowania, w tym kilka środowisk graficznych (możemy je wybrać instalując system). Domyślne wartości są bardzo sensowne i przygotowane tak, żeby nawet osoba po raz pierwszy instalująca system operacyjny poradziła sobie. Naprawdę nie ma o czym pisać — po prostu działa. A tak to wygląda:

  
Instalacja Mandriva Xtreme2

Graficzne efekciarstwo

Moją uwagę zwrócił dość “odważny” temat graficzny, począwszy od samego instalatora, przez butowanie systemu, po menedżera sesji, aż do właściwego pulpitu. Temat spójny, nie powiem, ale jak dla mnie zbyt efekciarski, a przy tym niestety nie tak profesjonalnie wykonany jak temat Ubuntu, Fedory czy nawet oryginalnej Mandrivy 2008, na której bazuje Xtreme 2. Wydaje się, że grupą docelową Xtreme jest nastoletni użytkownik portalu fotka.pl (nic nie ujmując temu serwisowi), nie osoba potrzebująca system do pracy. Tyle odnośnie pierwszego wrażenia.

Mandriva butuje

Czysty pulpit bez ikon

Centrum multimedialne

Mandriva Xtreme 2 domyślnie instaluje wiele programów, które normalnie musielibyśmy sami ściągnąć z sieci i skonfigurować. Przeglądarka Firefox wyposażona jest od razu we wtyczki Flash, Java i mplayer, dzięki czemu wszelkie multimedialne treści znajdujące się na stronach po prostu działają. To na pewno ogromna zaleta dla kogoś kto nie jest obeznany w sposobie instalacji i konfiguracji tych dodatków, co może (bazuję tu na doświadczeniu) sprawić kłopot zarówno pod Linuksem jak i w systemie Windows. No więc w Mandrivie kłopotu nie ma, bo centrum multimedialne, jak reklamowane tak działa.

Programy muzyczne (Kaffeine i Amarok) również wyposażone są na start we wtyczki umożliwiające odtwarzanie najpopularniejszych formatów, zarówno wolnych (jak OGG, Flac czy Theora), jak i własnościowych (jak MP3, AAC, WMA czy RealAudio).

Niestety nie jest do końca różowo. Kaffeine (korzystające z silnika Xine) zacinało się odtwarzając film na płycie DVD (mimo zainstalowania biblioteki libdvdcss2, odpowiadającej za odczyt zakodowanych płyt). Co ciekawe, mplayer nie miał z tym żadnego problemu i filmy odtwarzał bez opóźnień. Ewidentnie problem leżał w domyślnej konfiguracji.

Pomijając tę drobną niedogodność, trzeba przyznać, że Mandriva Xtreme 2 sprawdza się jako odtwarzacz wszelkiego rodzaju multimediów i domyślnie wspiera o wiele więcej formatów niż inne systemy jakie testowałem (jak Windows XP, Vista, Ubuntu 7.10 czy Fedora 7).

Folder domowy w Konquerorze

Centrum sterowania Mandriva Xtreme2

Obsługa laptopa

Jako że laptop HP dv1000 nie jest już pierwszej młodości, wydawało się, że z jego obsługą system nie będzie miał problemów. Ubuntu 7.10 radziło sobie z nim wręcz znakomicie, wykrywając wszystkie klawisze multimedialne oraz doskonale radząc sobie z często problematyczną hibernacją i wstrzymaniem.

Niestety, Mandriva poradziła sobie o wiele gorzej. Klawisze multimedialne nie zostały wykryte. Jedyne na co pozwolił system to regulacja jasności korzystając ze skrótu Fn+klawisze funkcyjne. Nie działała kontrola głośności z użyciem specjalnych kluczy, skróty do hibernacji, wstrzymania czy wyłączenia systemu.

Ciekawe efekty po wyjściu powrocie
ze stanu wstrzymania systemu

Sama hibernacja wprawdzie zadziałała, ale już wstrzymanie (suspend to RAM) okazało się nieużywalne. Po wybudzeniu ze snu serwer X wariował, nie pozwalając na normalną pracę. Działo się tak zarówno przy włączonych jak i wyłączonych efektach 3d (Compiz). Co ciekawe, nawet zabicie Xów i ponowne zalogowanie do KDE nie pomagało. Po wstrzymaniu konieczny był reboot, aby wrócić do pracy (co oczywiście sprawia, że funkcja staje się nieużywalna).

Praca z systemem

Na pewno ciekawi Was jak wygląda codzienna praca z Mandrivą Xtreme. Jako, że sam systemu właściwie nie używam, zdam się całkowicie na relację mojej żony. Oczywiście należy pamiętać, że to subiektywna opinia, oparta głównie na wrażeniach z codziennej pracy, a nie na żadnych danych technicznych, benchmarkach, statystykach czy wyliczeniach.

Działa wolniej niż Ubuntu, szczególnie irytujący jest wolno działający konfigurator sieci: trzeba czekać dobre kilkanaście sekund zanim się pojawi, w Ubuntu odświeżanie sieci działało o wiele szybciej. To denerwujące szczególnie jak szybko chcę się połączyć z siecią na uniwersytecie i trzeba czekać wieki zanim pojawi się lista dostępnych sieci.

Poza tym, menu główne jest nieintuicyjne, nie mieszczą się tam wszystkie aplikacje, trzeba ciągle przewijać, poprzednie menu (chodzi o menu GNOME z Ubuntu) było lepsze.

Po powrocie z hibernacji czasem pojawia się napis “wstrzymanie nie powiodło się” — nie bardzo rozumiem co to znaczy.

Dodam tylko, że system udało się doprowadzić nieco do ładu wyłączając wszelkie “opóźniacze” w rodzaju przezroczystości na pulpicie, efektów specjalnych pulpitu (nie mówię to o Compiz, które wyłączyłem od razu, ale raczej o efektach KDE) czy zastosowaniu standardowych metod przyspieszenia linuksowego pulpitu opisanych na stronie Optimizing Desktop Performance.
Sęk w tym, że zarówno w Ubuntu jak i w Fedorze nie trzeba było przeprowadzać tych wszystkich czynności — system od razu działał szybko i stabilnie.

  
 
Menu Mandrivy — pięć twarzy

Aktualizacja

Jako że moja wersja Xtreme dostarczona była z oficjalnym wsparciem, a także z dostępem do dedykowanego serwera aktualizacji (szkoda, że tylko przez rok), postanowiłem przeprowadzić aktualizację systemu. Konieczna była w tym celu rejestracja w serwisie MandrivaClub.pl i uzyskanie specjalnego adresu serwera aktualizacji, z osobistym hasłem.

Mandriva, w odróżnieniu od Ubuntu czy Fedory, nie informuje użytkownika o nowych aktualizacjach, trzeba więc wykazać się inicjatywą i samemu co jakiś czas sprawdzać czy nie pokazały się w repozytoriach nowe wersje pakietów. Aktualizację przeprowadziłem przez Centrum sterowania Mandrivy (dość intuicyjny interfejs). Całość trwała bardzo długo, dobre kilka godzin, kilkakrotnie zmuszając mnie do ręcznej interwencji z powodu konfliktów w pakietach. Ostatecznie aktualizacja zakończyła się pomyślnie, zrestartowałem system i… zostałem bardzo mile zaskoczony.

Instalacja oprogramowania

Po aktualizacji:

• zniknął problem ze wstrzymaniem systemu — zaczęło to działać bez żadnego problemu, po wybudzeniu ze wstrzymania sieć i urządzenia zewnętrzne działały bez skazy (co bywało problemem w Ubuntu),
• zaczęły działać niektóre klawisze funkcyjne, m.in. wstrzymanie przez skrót Fn+F4,
• system zaczął działać jakby nieco szybciej (subiektywna opinia).

Nie zniknęły natomiast takie problemy jak:

• dziwne wyskakujące okienko informujące o braku pliku tapety podczas logowania do KDE,
• wolno działający menedżer sieci.

Wygląda więc na to, że warto zgłaszać raporty błędów, gdyż są one poprawiane na bieżąco przez ekipę Mandriva Polska.

Okienko informujące o braku tapety(?) — standardowe powitanie Mandrivy

Cedega, CrossOver

Z kompletną wersją Mandrivy Xtreme2 dostarczane są licencje dwóch komercyjnych aplikacji: Cedegi i CrossOver. Ta pierwsza służy do uruchamiania gier przeznaczonych dla Windows pod Linuksem. Drugi ułatwia uruchamianie aplikacji Windows, m.in. pakietu Microsoft Office, Adobe Photoshop, Autocad, etc.

Instalacja tych programów była nieco problematyczna. Na stronie Mandrivy udało mi się dokopać do moich osobistych kluczy (serial) oraz instrukcji instalacji. Wymagało to wizyty na stronach producentów, rejestracji oraz ręcznego ściągnięcia tych programów i ich ręcznej instalacji. To zdecydowanie powinno być o wiele lepiej zintegrowane z systemem. Jeśli mi jako kilkuletniemu użytkownikowi systemów linuksowych sprawiło to nieco problemów, użytkownik docelowy systemu Xtreme2 na pewno sobie z tym nie poradzi. Idealnym rozwiązaniem byłaby instalacja za pomocą Centrum Sterowania Mandrivy Xtreme, z automatycznym zakładaniem konta i bez potrzeby ręcznej konfiguracji programów.

Sama Cedega nie okazała się być w moim przypadku użyteczna. Twórcy ewidentnie koncentrują się na użytkownikach posiadających karty graficzne ATI i NVidia, zaniedbując użytkowników zintegrowanych kart Intela. O ile na Windows nie było problemu z instalacją i odpaleniem takich gier jak Civilization IV czy Heroes IV, w Mandrivie z Cedegą nie udało mi się tego osiągnąć (na próby poświęciłem około godziny, podczas której przejrzałem kilka opisów instalacji i kilkanaście forów z problemami, nie znajdując rozwiązania dziwnych błędów InstallShielda).

Neostrada, Blueconnect

Jako że łączę się z Internetem przez kablówkę, nie testowałem reklamowanych przez Mandrivę konfiguratorów usług internetowych popularnych w Polsce jak Neostrada, Net24, Blueconnect czy iPlus. Warto jednak o nich wspomnieć, bo Mandriva Xtreme2 to jedyny system linuksowy dostępny w Polsce, który domyślnie wspiera te usługi i to z namaszczeniem firm je dostarczających. I mimo że w Ubuntu połączenie przez ADSL czy GPRS również nie jest problemem (dzięki takim aplikacjom jak ubudsl i GPRSConnect), to na pewno domyślne wsparcie w Mandrivie należy zaliczyć do atutów tego systemu.

Wsparcie techniczne

Przez stronę pomoc.mandriva.pl zarejestrowani klienci mają dostęp do pomocy technicznej. Skorzystałem z tej możliwości nieraz i muszę przyznać, że ta usługa działa sprawnie. Odpowiedzi na pytania otrzymałem w krótkim czasie (nie dłużej niż 24 godziny). Zgłoszone przeze mnie problemy zostały z lepszym lub gorszym skutkiem rozwiązane. Czasem sprowadzało się to do zrobienia najnowszej aktualizacji, czasem do nieco bardziej skomplikowanej czynności. Na przykład problem z wyskakującym okienkiem informującym o braku tapety spowodowany był brakiem pliku splash dobranego do mojej rozdzielczości. Wystarczyło utworzyć dowiązanie symboliczne o odpowiedniej nazwie w katalogu /var/lib/mandriva/kde-profiles/xtreme2/share/apps/ksplash/Themes/Xtreme i problem zniknął.
Ogólnie wsparcie bardzo polecam, szczególnie posiadaczom niepewnego sprzętu. Dzięki niemu zaoszczędzić można wiele godzin przeszukiwania forów i spędzić ten czas w bardziej przyjemny sposób, na przykład idąc na spacer.

Mandriva Xtreme2 Studio — alternatywna metoda uruchamiania aplikacji

Czy warto?

Czy warto więc kupować płatną wersję Mandrivy Xtreme2? W czym lepsza jest ona od bezpłatnego Ubuntu, Fedory, openSUSE czy wreszcie Mandrivy w wersji Free? Na pewno ogromnym plusem jest wstępna konfiguracja, która umożliwia rozpoczęcie korzystania z systemu bez żmudnego przeglądania forów w celu odnalezienia recepty na włączenie obsługi empetrójek. Cedega i CrossOver mogą się przydać, jeśli zależy nam na uruchamianiu gier i programów Windows (pamiętajmy jednak, że do tego potrzebna jest dobra karta graficzna z aktualnymi sterownikami). Nie polecam za to Mandrivy Xtreme2 użytkownikom laptopów wymagających systemu do pracy, czy też bardziej zaawansowanym użytkownikom Linuksa (dla tych pierwszych Ubuntu lub openSUSE będzie lepszym rozwiązaniem, Ci drudzy bez problemu uzyskają funkcjonalność Xtreme2 w dowolnym systemie, a jako że wartości domyślne raczej ich nie zadowolą, dodatkowe kilka godzin na konfiguracji spędzą na dowolnym systemie, włączając w to Xtreme).

I jeszcze rada dla tych, którzy zdecydują się kupić Mandrivę Xtreme. Przed zakupem polecam upewnić się, że dostajemy najnowszą wersję Xtreme2, z naprawionymi błędami, z pierwszego wydania Xtreme2. Zaoszczędzi to na pewno sporo wysiłku zarówno Wam jako użytkownikom jak i pracownikom supportu Mandrivy, którzy nie będą musieli ponownie rozwiązywać rozwiązanych już problemów.