Jeżeli masz w domu więcej niż jeden komputer to z pewnością zastanawiałeś się nad tym jak ułatwić wszystkim domownikom korzystanie ze wspólnych plików, drukarki i łącza internetowego. Jednym z rozwiązań jest uruchomienie domowego serwera plików i drukarek, który będzie dodatkowo pełnił rolę routera.

Dzięki systemowi Mandriva Linux (Free, PowerPack lub Xtreme) jest to bardzo łatwe. Potrzebujesz jeden komputer, płytę z systemem i trochę czasu. Mandriva zawiera wszystko co jest potrzebne do szybkiej i łatwej instalacji i konfiguracji systemu i zamianę komputera w domowy magazyn plików i serwer druku.

Program odpowiedzialny za współdzielenia plików i drukarek w sieciach z komputerami pod kontrolą Windows to znana i popularna Samba. Jej konfiguracja za pomocą plików tekstowych sprawić może wiele problemów, nawet doświadczonym użytkownikom. Na szczęście z pomocą przychodzą inżynierowie z Mandrivy, którzy opracowali odpowiedniego „draka” (czyli kreator konfiguracji). Dzięki niemu wszystkie ustawienia można „wyklikać” w kilka minut, tak więc nawet linuksowy nowicjusz może błyskawicznie udostępnić swoje pliki.

Założenia techniczne

Zakładam, że dysponujesz poprawnie skonfigurowaną i działającą siecią komputerową. W przykładach posługuję się adresami IP z zakresu 192.168.1.x, gdzie komputer z Mandrivą ma adres 192.168.1.1. Aczkolwiek Ty możesz użyć dowolnych adresów z puli adresów przeznaczonych dla sieci lokalnych. Krok pierwszy jest opcjonalny i opisuje on jak skonfigurować i udostępnić dostęp do internetu za pomocą popularnych modemów ADSL, podłączanych przez USB. Nie jest on wymagany do poprawnego działania Samby.

Krok 1 – podłączamy i udostępniamy Internet

Jeżeli łączysz się z internetem za pomocą jednego z popularnych modemów USB rozdawanych przez dostawców internetu i chcesz podzielić te łącze pomiędzy pozostałe domowe komputery (co jest jak najbardziej zgodne z regulaminem) mam dobrą wiadomość. Nie musisz kupować modemu z routerem wystarczy do tego Mandriva Xtreme. Oczywiście dzielenie łącza można zrealizować w każdej innej dystrybucji, jedna tylko w Xtreme czynność ta jest sprowadzona do zaznaczenia tylko jednej opcji.

Po podłączeniu, system powinien automatycznie wykryć modem po czym uruchomi program konfiguracyjny. Aby aktywować współdzielenie łącza wystarczy zaznaczyć opcję „Udostępnij to połączenie dla innych komputerów w sieci!”.

Rysunek 1 Współdzielenie łącza to kwestia zaznaczenia tylko jednej opcji.

Teraz należy skonfigurować połączenie w pozostałych komputerach w sieci. Jako adres IP komputera musi podać kolejny adres z wybranej puli, w moim przykładzie będzie to 192.168.1.2 (komputer z Mandriva ma adres 192.168.1.1), maska w moim przypadku 255.255.255.0. Jako adres bramy (czyli komputera udostępniającego internet) podać musisz adres IP komputera z Mandrivą. W moim przypadku jest to wspomniany wcześniej adres 192.168.1.1. Jako adresy serwerów DNS możesz podać adresy dostarczane przez Twojego ISP lub też dowolne inne.

Rysunek 2 Konfiguracja sieci na przykładzie WindowsXP

Po skonfigurowaniu należy przetestować łącze, można to zrobić wg poniższego schematu:

1. Jeżeli konfigurujesz łącze w Linuksie uruchom konsolę, jeżeli w Windows uruchom wiersz poleceń (Start -> uruchom -> wpisz cmd). Uruchom polecenie ping z parametrem 127.0.0.1. Jeżeli pojawi się komunikat o poprawnej odpowiedzi (np. 64 bytes from 127.0.0.1: icmp_seq=1 ttl=64 time=0.038 ms ) obsługa protokołu TCP/IP jest poprawnie skonfigurowana w systemie.
2. W drugim kroku należy uruchomić polecenie z adresem IP komputera jako parametrem np. ping 192.168.1.2. Jeżeli otrzymasz komunikat o poprawnej odpowiedzi oznacza to że ustawienia sieci są poprawne.
3. W trzecim kroku wyślij ping na adres bramy, czyli uruchom polecenie ping 192.168.1.1.W przypadku braku odpowiedzi możesz wykluczyć winę testowanego komputera.
4. W czwartym kroku wyślij ping do komputera w internecie np. ping www.mandriva.pl, brak odpowiedzi oznaczać może że albo komputer udostępniający łącze nie ma dostępu do internetu albo adresy serwerów DNS zostały źle skonfigurowane, w ostateczności dany serwer jest tymczasowo niedostępny – ta opcja występuje najrzadziej.

Mandriva udostępnia już połączenie więc można przejść do kroku drugiego.

Krok 2 – instalujemy Sambę

W domyślnej instalacji Mandrivy brakuje odpowiednich pakietów, jednak instalacja Samby jest bardzo prosta. Należy uruchomić Centrum Sterowania Mandriva Linux, wybrać zakładkę Zarządzanie oprogramowaniem i w niej uruchomić Zarządzanie oprogramowaniem (czyli program rpmdrake).W polu wyszukiwania wpisać musisz samba. Wśród wybranych pakietów zaznacz: samba-server (serwer samby to dzięki niemu możesz udostępniać pliki i drukarki) oraz samba-client – dzięki niemu będziesz mógł korzystać z zasobów udostępnionych przez komputery z Windows. Kliknij zastosuj i zaakceptuj wymagane zależności, rpmdrake pobierze i zainstaluje wybrane niezbędne programy.

Rysunek 3 Instalacja Samby

W tym kroku musisz jeszcze uruchomić zainstalowany serwer Samby. Aby tego dokonać w Centrum Sterowania Mandriva Linux otwórz zakładkę System i w niej wybierz opcję Zarządzanie usługami systemowymi poprzez ich włączanie i wyłączanie. W uruchomionym programie znajdź wpis smb i kliknij odpowiadający mu przycisk Uruchom. Po chwili powinien pojawić się komunikat informujący o poprawnym uruchomianiu serwera.

Rysunek 4 Uruchomienie serwera Samba

Przygotowanie systemu

Aby móc skorzystać z draka konfigurującego Sambę należy zmienić nazwę komputera z domyślnego localhost na jakąś inną. W tym celu w zakładce Sieć i internet uruchom draka Definicje hostów, domyślnie wpisana jest definicja tylko dla komputera lokalnego, zmień ją klikając Modyfikuj. Nazwę localhost zmieniasz na jakąś inną, pamiętaj żeby nie usuwać tego wpisu jest on niezbędny do poprawnego funkcjonowania systemu.

Rysunek 5 Zmiana nazwy komputera

Jeżeli korzystasz z firewalla, który domyślnie jest włączany podczas instalacji, musisz zezwolić na możliwość łączenia się z Twoim komputerem. Aby to zrobić w Centrum Sterowania Mandriva Linux wybierz zakładkę Bezpieczeństwo i uruchom opcję Konfiguracja osobistej zapory ogniowej. Z listy usług które mają być dostępne wybierz Windowsowy system współdzielenia plików (SMB).

Rysunek 6 Konfiguracja zapory ogniowej

Samba została zainstalowana i wstępnie przygotowana do pracy, możemy przejść do kroku trzeciego

Krok 3 – udostępniamy pliki

Konfiguracja serwera

Serwer samba konfiguruje się za pomocą draka Udostępnianie napędów i katalogów systemom Windows. Przy pierwszym uruchomieniu serwer wyświetla kreatora konfiguracji. W pierwszym jego pytaniu należy wybrać opcję Samodzielny, następnym kroku podajemy nazwę grupy roboczej w której działać będzie serwer oraz opcjonalnie nazwę netbios, kolejne pytanie dotyczy zabezpieczeń serwera – tryb bezpieczeństwa – należy wybrać user. Dzięki temu samba do logowania wykorzystywać będzie użytkownika (którego utworzymy za chwilę) a nie użytkownika Windows.. W czwartym kroku podajemy nazwę pod którą będzie widoczny serwer w sieci, w piątym można zmienić ustawienia logowania zdarzeń. W ostatnim kroku drak wyświetli wybrane ustawienia, a po ich zaakceptowaniu nowa konfiguracja zostanie zapisana. Kreator konfiguracji dostępny jest w menu draka: Serwer Samba – Konfiguruj.

Rysunek 7 Kolejne kroki konfiguracji Samby

Aby udostępnić pliki w sieci musimy zrobić jeszcze dwie rzeczy: wskazać użytkowników, którzy będą mieli prawo dostępu do naszych danych oraz udostępniane katalogi. W tym celu możesz wykorzystać opcję Zarządzanie konfiguracją serwera Samba, która znajduje się w zakładce Udostępnianie plików.

Konfiguracja użytkowników

Aby skonfigurować konta użytkowników należy przejść do zakładki Użytkownicy serwera Samba. Samba wykorzystuje konta użytkowników systemowych. Warto jest dodać specjalne konto dla osób, którym chcesz udostępnić dane. Aby to zrobić kliknij przycisk nazwany Userdrake który uruchomi program do zarządzania użytkownikami. Dzięki Userdrake dodasz nowego użytkownika do systemu (z menu czynności wybierz Dodaj użytkownika)

Po poprawnym dodaniu wróć do konfiguratora Samby i kliknij Dodaj. Wybierz nowo dodanego użytkownika i podaj hasło, które będzie potrzebne przy logowaniu do Samby (musi być one inne niż hasło ustawione w programie Userdrake).

Udostępnianie katalogów

Po dodaniu użytkowników czas na udostępnienie katalogów. W zakładce Współdzielenie plików możesz wskazać, który katalog będzie udostępniany. Aby udostępnić katalog kliknij Dodaj. Klikając Modyfikuj możesz zmienić ustawienia udostępniania dla danego zasobu. Dla przykładu chciałbym udostępnić dwa katalogi: jeden publiczny, z którego może korzystać każdy, a drugi prywatny, do którego mogą się zalogować tylko ci którzy znają hasło użytkownika samba (oczywiście dostęp można ograniczyć do więcej niż jednego użytkownika). Aby ograniczyć dostęp do udostępnianego katalogu klikam Modyfikuj i w otwartym oknie rozwijam zakładkę Advanced options i w polu Uprawnieni użytkownicy wpisuje nazwy użytkowników którzy będą mogli korzystać z danych plików, w moim przypadku będzie to samba. Dodatkowo opcji Dostępny do zapisu nadaję wartość yes dzięki czemu zalogowani użytkownicy będą mogli zapisywać pliki na serwerze, w katalogu publicznym ustawiam tą wartość na no w przypadku tego katalogu ustawiam wartość Publiczny na yes dzięki czemu system nie będzie wymagał hasła przy korzystaniu z tego katalogu. Po dodaniu udostępnianych katalogów musisz zrestartować sambę korzystając z menu Serwer Samba – Uruchom ponownie.

Rysunek 9 Dodawnie współdzielonych katalogów

W tej chwili pliki powinny być już widoczne w komputerach z systemem Windows. Możesz je przeglądać np. poprzez wpisanie w pasku adresu Exploratora Windows adresu IP serwera lub jego nazwy netbios w formie \\ lub \\.

Rysunek 10 Udostępnione pliki i drukarki widziane z poziomu WindowsXP, w przypadku próby skorzystania z katalogu prywatne system poprosi o podanie loginu i hasła.

Krok 4 – udostępniamy drukarkę

Drukarki w sieci Windows

Dzięki rozsądnie wybranym wartościom domyślnym serwera udostępnienie drukarki jest bardzo proste. Każda zainstalowana w systemie drukarka jest od razu udostępniana. Aby móc skorzystać z niej w systemie Windows, w kreatorze dodawania nowej drukarki wybierz opcję „drukarka sieciowa”, a następnie pozwól systemowi na automatyczne wyszukanie drukarki. Samba pozwala na automatyczne pobieranie sterownika z serwera, opcja ta sprawia czasem kłopoty dlatego jest domyślnie wyłączona. Z tego względu po wykryciu drukarki system zainstaluje sterownik. Operacja ta nie różni się w żaden sposób od instalacji sterownika drukarki bezpośrednio podłączonej do komputera. W niektórych przypadkach pomimo że, drukarka została poprawnie dodana strony nie są drukowane. W takim przypadku musisz ponownie otworzyć plik konfiguracyjny samby jako root, swoim ulubionym edytorem tekstowym.

W części pliku odpowiadającej za wydruk dodaj opcję cups options = raw. Zamknij plik i zrestartuj serwer.

Zaawansowana konfiguracja serwera druku

Jeżeli z jakiś względów nie możesz lub nie chcesz udostępniać drukarki poprzez Sambę lub też chcesz udostępnić drukarkę komputerowi z systemem innym niż Windows jest na to sposób. Możesz podłączyć się bezpośrednio do serwera wydruku cups. Aby tego dokonać należy przeprowadzić dwie czynności. Po pierwsze musisz zmodyfikować konfigurację firewalla, wśród usług które mają być dostępne zaznacz Serwer CUPS. Po drugie należy zmodyfikować konfigurację samego CUPS’a, w tym celu jako root otwórz plik mime.convs i odkomentuj (usuń znak #) przed opcją application/octet-stream application/vnd.cups-raw 0 -. Zrestartuj serwer i możesz przejść do konfiguracji drukarki w pozostałych komputerach. Na przykładzie Windows, aby dodać drukarkę w kreatorze dodawania nowej drukarki wybierz opcję drukarka sieciowa i w następnym okienku opcję podłącz do drukarki w sieci domowej lub biurowej. W polu adresu wpisz adres drukarki w formie: http://:631/printers/. Gdzie nazwa drukarki to nazwa pod jaką zainstalowano ją w systemie. Podobnie jak w przypadku samby system będzie musiał zainstalować sterownik drukarki.

Rysunek 11 Konfiguracja drukarki sieciowej poprzez serwer CUPS

Krok 5 – przeglądamy zasoby Windows

Środowiska KDE i GNOME posiadają wbudowaną obsługę udostępnianych zasobów Windows (odpowiednik otoczenia sieciowego z Windows). Aby w Konquerorze wyświetlić komputery udostępniające pliki należy przejść pod adres system:// np. korzystając z menu idź, lub z zakładek w lewym panelu.

Rysunek 12 Konqueror pozwala na przeglądanie sieci lokalnej bez żadnej konfiguracji

Użytkownicy potrzebujący zaawansowanych funkcji powinni zainteresować się programem smb4k – dostępny jest on w repozytoriach Mandrivy. Pozwala on na zamontowanie katalogów udostępnianych przez innych użytkowników (odpowiednik mapowania z Windows).

Rysunek 13 Smb4k – dostarcza wielu zaawansowanych opcji

Podsumowanie

Udało Ci się przekształcić Twój komputer z Mandrivą w pełni funkcjonalny domowy serwer, dzięki któremu udostępniasz połączenie internetowe, dzielisz się plikami i drukarkami. Dzięki Mandrivowym graficznym konfiguratorom to co kiedyś było bardzo trudne, a często praktycznie niemożliwe do zrealizowania przez nowicjusza, każdy może zrobić w 10 minut. W opisanej konfiguracji przedstawiłem tylko kilka opcji z wielu jakimi dysponuje samba dlatego zachęcam do zapoznania się dokumentacją tego projektu.

Autor: Adam Zieliński