Witam Was serdecznie. Nie tak dawno, bo w lutym tego roku, nowa stabilna wersja Debiana Lenny ujrzała światło dzienne. Przyniosła ze sobą nie tylko solidny, sprawdzony system operacyjny, ale i ponad 20.000 pakietów gotowych do zainstalowania. Chciałbym tym przewodnikiem ułatwić instalację wszystkim nowicjuszom, a także zniszczyć ostatecznie mit o tym, że jest ona trudna.

Po kolei. Lenny’ego możemy zainstalować na kilka sposobów. Generalnie polecam ściągnąć sobie za darmo płytkę CD z wybranym wcześniej środowiskiem graficznym. Mamy do wyboru: GNOME, KDE, XFCE i LXDE. Sam używam tego ostatniego, więc na nim pokażę, jak wygląda przykładowa instalacja. Myślę, że użytkownicy innych środowisk darują mi faworyzowanie LXDE – jest ono na tyle lekkie, że jego instalacja wcale nie zajmie dużo miejsca i czasu, będzie również dobre jako awaryjne, jeśli inne mogłoby nam kiedyś paść.

Zaczynamy od ustawienia w biosie miejsca, z którego uruchamiany będzie system operacyjny komputera. Zmieniamy je na napęd optyczny, wkładamy płytkę i włączamy ponownie komputer. Pojawia się ekran:

Wybieramy jakie środowisko ma być zainstalowane. Następnie mamy do wyboru zwykłą i graficzną instalację. Wybieramy tę drugą:

Pojawiają się następnie okna wyboru języka i układu klawiatury:

Później instalator sam wykrywa i ładuje „to i owo”:

Ustawiamy nazwę naszego komputera (hostname):

Ustawiamy nazwę domeny:

Po chwili instalator zaczyna się interesować naszym dyskiem twardym:

Nie jest to bezinteresowne. Po chwili uruchamia się jedna z najważniejszych aplikacji w całym procesie instalacji – program partycjonujący. Tutaj wypadałoby się na chwilę zatrzymać i zastanowić, jak chcemy sobie podzielić dysk.

Są dwa sposoby, albo instalujemy z przewodnikiem, albo wszystko po swojemu. Jeśli nie ma na dysku zainstalowanego drugiego systemu i boimy się, że coś zepsujemy, to możemy wybrać pierwszą opcję:

Klikamy na właściwy dysk i pojawia się nowe okno:

Nie polecam opcji instalacji automatycznej z oddzielnymi partycjami (jak np. z /home), ponieważ instalator może utworzyć dla nas główną partycję („/”) o zbyt małej pojemności, co może skutkować problemami z wolnym miejscem przy późniejszej instalacji programów.

Na powyższym zrzucie ekranu jest pokazany ważny etap instalacji. Zanim zaakceptujemy zmiany, powinniśmy się uważnie przyjrzeć, czy formatowane partycje są właściwie ustawione oraz, co najważniejsze, czy operujemy na właściwym dysku. Po zgodzie nie ma już odwrotu – jeśli ustawiliśmy coś nie tak, możemy stracić dane.

Z doświadczenia wiem, że zazwyczaj na dysku mamy już zainstalowany wcześniej inny system operacyjny. Wtedy potrzebujemy ręcznego sposobu instalacji systemu, który zaznaczamy w etapie, którego zrzut widzieliśmy cztery obrazki wcześniej. Jeśli nie chcemy kasować innych systemów operacyjnych możemy zainstalować Debiana obok nich na innej partycji. Możemy pokasować kilka partycji i stworzyć swoje ustawienie od nowa. By to uczynić dwuklikiem wchodzimy w daną partycję. Mamy:

Gdy skasujemy partycję, pojawi nam się wolna przestrzeń do wykorzystania (znów dwuklikiem wchodzimy w możliwość jej edycji):

Jeśli nadal boimy się zrobić coś na własną rękę możemy, jak widać, zaufać automatycznemu instalatorowi i robić tak, jak to zostało wcześniej opisane.

Teoria:

Teraz o systemach plików słów kilka. Istnieje w internecie sporo testów określających wyższość jednego nad drugim. Ja sam używam niesłynącego z prędkości ext3 z prostej przyczyny –jest bardzo dopracowany. Amatorzy innych rozwiązań jak raiserFS, czy JFS, mogą czuć się usatysfakcjonowani – możliwości wyboru są niezłe. Szkoda, że nie ma jeszcze ext4, ale nie został on jeszcze w pełni sprawdzony, wobec czego nie powinien być obecny w stabilnym wydaniu. Osoby, które chcą mieć możliwość wspólnego korzystania z danej partycji na różnych systemach operacyjnych, mogą ją stworzyć w systemie FAT32. Lista możliwości ukazuje się po dwukliku na napis „użyj jako:”:

Polecam stworzyć wpierw jak największą wolną przestrzeń. Następnie utworzyć z niej trzy, lub ew. cztery partycje:

1. Partycję logiczną z punktem montowania „/” z systemem plików ext3 z księgowaniem. U mnie wystarcza wielkość 5GB (z czego faktycznie wykorzystane jest 3,2GB), jednakże dla osób lubiących instalować różne środowiska, testować nowe aplikacje etc, polecam na wszelki wypadek zarezerwować od razu 6GB. Lepiej za dużo, niż potem kombinować z powiększaniem. Dawanie więcej niż 8GB raczej nie ma sensu.
2. Partycję SWAP. Jeśli nie potrzebujemy hibernować komputera, wystarczy nam 500MB. Jeśli zamierzamy – proponuję użyć takiego obszaru dysku, ile mamy pamięci RAM.
3. Resztę przeznaczamy na „/home”. System plików wybieramy ext3, ReiserFS, JFS, XFS, co kto woli. Ja mam poczciwe ext3 i nie narzekam.
4. Jeśli zamierzamy mieć wspólną przestrzeń dyskową wykorzystywaną przez inne systemy operacyjne, polecam utworzyć jeszcze jedną partycję. Jako system plików polecam użyć w tym przypadku FAT32.

Punkty montowania wybieramy po wyborze systemu plików:

Moja propozycja wykorzystania przykładowej przestrzeni 7,5GB kształtuje się zatem w ten sposób:

Instalator zapyta się nas jeszcze raz, czy zapisywać zmiany na dysku, a potem przejdzie do formatowania, więc zalecam jeszcze raz uważne przeczytanie, co zamierzamy zrobić. Następnie musimy chwilę odczekać:

Jak już zostanie wyrzeźbione co nieco w dysku zostaniemy poproszeni o podanie hasła dla administratora (użytkownika root). Nie zalecam pracy na tym koncie, gdy nie jest to konieczne. Dobrze jeśli hasło posiada zarówno litery jak i cyfry:

Następnie tworzymy konto użytkownika, na którym będziemy pracować.

Zostaniemy zapytani o chęć wyboru serwera lustrzanego (strony z której będziemy pobierać aktualizacje i nowe pakiety):

Instalator proponuje kraj dla serwera lustrzanego. Wybieramy kraj, w którym nasz komputer będzie najczęściej przebywał:

Decydujemy się na konkretny adres serwera:

Po dokonaniu wyboru instalator pomyśli sobie chwilę:

Zostanie nam zaproponowana również możliwość wysyłania informacji o najczęściej używanych przez nas aplikacjach. Jeśli chcemy, godzimy się na to:

Następnie wybieramy, co ma zostać zainstalowane. Polecam zaznaczenie opcji „Środowisko graficzne”:

Zostajemy zapytani o dane serwera pośredniczącego („proxy”), na które odpowiadamy milczeniem klikając „dalej”:

Teraz w zależności jakie środowisko graficzne instalujemy i jak szybki mamy komputer musimy dłużej lub krócej odczekać:

No i na koniec niespodzianka. Okazuje się, że jednak nie wszystko jest spolszczone jak należy. Instalator pyta się czy zainstalować rozwojową wersję programu rozruchowego Grub. Radzę odmówić:

Po chwili zostaniemy poproszeni o wyjęcie nośnika z napędu optycznego i ponowne uruchomienie komputera. Nie zapomnijmy ustawić komputer podczas uruchamiania, by startował tym razem z dysku twardego. Logujemy się do nowego systemu. Startuje nam nowe środowisko graficzne (polecam się z nim od razu wstępnie zapoznać). Zostały nam jeszcze dwie rzeczy do zrobienia.

Pierwszą z nich jest ustawienie właściwych repozytoriów.

Da się także zaktualizować sobie system w klikalny sposób. Aby to uczynić instalujemy ww. sposobem (mając dodatkowo w tym czasie płytkę instalacyjną wnapędzie) program Synaptic. Gdy już to zrobimy, otwieramy go i podajemy hasło root’a:

W zakładce „Ustawienia” wybieramy „Repozytoria”:

Otwiera nam się nowe okno. Klikamy na ikonkę „Nowy”. Kopiujemy w kolejne pola lokalizacje repozytoriów (pod obrazkiem), czyli miejsca skąd pobieramy wszystkie „programy” w sposób analogiczny jak na obrazku poniżej.

Zaznaczam, że jest to propozycja repozytoriów najlepsza dla użytkowników przebywających w Polsce. Pierwsze trzy adresy są oficjalnymi:

## uaktualnienia bezpieczeństwa
deb http://security.debian.org/ stable/updates main contrib non-free

## podstawowe repozytorium
deb http://ftp.pl.debian.org/debian/ stable main contrib non-free

## do filtrowania spamu czy skanowania antywirusowego
deb http://volatile.debian.org/debian-volatile lenny/volatile main contrib non-free

## debian-multimedia - kodeki, odtwarzacze, etc. - półoficjalne repozytorium
deb http://www.debian-multimedia.org/ stable main

## opera
deb http://deb.opera.com/opera/ stable non-free

## często uaktualniane pakiety, np. dotyczące

## virtualbox
deb http://download.virtualbox.org/virtualbox/debian lenny non-free

## skype
deb http://download.skype.com/linux/repos/debian/ stable non-free

## wicd - menedżer bezprzewodowego połączenia sieciowego
deb http://apt.wicd.net lenny extras

## repozytorium Google
deb http://dl.google.com/linux/deb/ stable non-free

## wtyczka Flash playera backportowana z unstable
deb http://repo.dug.net.pl/dfr/ stable main contrib

## KDE 4.1.x
## informacje o repozytorium na http://kde4.debian.net/
deb http://kde4.debian.net/ lenny main

Zaproponuję jednak jeszcze tekstowy sposób, który uczy dobrych nawyków – umiejętności radzenia sobie z konsolą: do tego oczywiście proponuję uruchomić terminal. Jego czarna ikonka znajduje się w lewym dolnym rogu ekranu:

Następnie logujemy się jako administrator. W tym celu uruchamiamy…:


su

…i wpisujemy hasło roota. Kolejną
czynnością będzie pobranie i zainstalowanie prostego programu mc.
Aby to uczynić wpisujemy zaklęcie:

aptitude install mc


Gdy już się zainstaluje otwieramy go wpisując po prostu jego nazwę. Pojawia nam się trochę ascetycznie wyglądające, ale za to bardzo praktyczne okno podzielone na dwie części:

Za pomocą myszki, lub kursorów dochodzimy najpierw do głównego katalogu „/”, a potem kierujemy się do pliku znajdującego się w położeniu etc/apt/sources.list:

W tym pliku znajdują się lokalizacje repozytoriów z pakietami. Otwieramy go w celu edycji klawiszem F4. Wymazujemy całą zawartość klawiszem delete. Kopiujemy ww. adresy repozytoriów (jeśli ich nie mamy możemy je skopiować bezpośrednio ze tej strony zainstalowaną, w taki sam sposób jak program mc, przeglądarką np. iceweasel). Dzięki wpisanym „##” możemy to zrobić razem z ich krótkimi opisami.

By teraz z kolei je wkleić korzystamy z terminala:

Wychodzimy klikając jednocześnie „ctrl” i „x”. Zostaniemy zapytani czy chcemy zapisać, na co się zgadzamy:

Możemy zamknąć mc klawiszem F10. Teraz możemy zaktualizować nasz system dwoma zaklęciami:


aptitude update


i


aptitude full-upgrade


Mamy już gotowy system. Jeśli chcemy, zabieramy się teraz za programy. Poniższym zaklęciem wpisanym w terminalu zainstalujemy (wg mnie) pakiety z najpraktyczniejszymi programami na domowy komputer stanowiące niejako wyciąg z tego co najlepsze dla wielkiej trójcy: GNOME, XFCE i LXDE (czyli programy wykorzystujące głównie bilbliotekę GTK). Należy je zainstalować oczywiście dopiero po zaktualizowaniu całego repozytorium, o czym było przed chwilą. Całość zajmie dodatkowo około 1GB na dysku.


aptitude install openoffice.org openoffice.org-help-pl openoffice.org-l10n-pl myspell-pl vlc gxine realplayer mplayer w32codecs libdvdcss2 mimms audacious audacious-plugins-extra hibernate skype pidgin iceweasel iceweasel-l10n-pl icedove icedove-l10n-pl links mozilla-mplayer mozilla-firefox-adblock msttcorefonts sun-java6-jre sun-java6-plugin flashplayer-mozilla k3b k3b-i18n reportbug reportbug-ng kerneloops mc gimp gimp-data-extras ntfs-3g p7zip-full p7zip-rar wine ifplugd lastfm exifprobe


openoffice.org – pakiet biurowy
openoffice.org-help-pl
openoffice.org-l10n-pl – paczki obsługujące język polski do openoffice.org
myspell-pl – słownik polski używany np. przez openoffice
vlc, gxine – odtwarzacze video
realplayer – odtwarzacz video, dobry do formatu filmów .rmvb
mplayer – jeden z najbardziej popularnych odtwarzaczy wideo
w32codecs -zestawy kodeków audio i wideo, także niewolnych jak np. .mp3, czy .wma
libdvdcss2 – biblioteka pozwalająca "odszyfrować" zabezpieczenia css na płytach dvd
mimms – służy do ściągania wideo portali których administratorzy faworyzują Windows Media player uniemożliwiając oglądanie wideo na żywo ze strumienia. Działa z Mplayer, VLC i Xine.
audacious – jeden z najbardziej popularnych odtwarzaczy audio obsługujący skórki Winampa z  serii 2.xx
skype – popularny komunikator voip, obsługujący rozmowy głosowe, obecnie w wersji beta także wideo
hibernate – pakiet umożliwiający hibernację, polecany głównie na laptopach
pidgin – multikomunikator, obsługuje
gadu-gadu, MSN, AIM, Yahoo, IRC i wiele innych
iceweasel – po prostu firefox – najpopularniejsza przeglądarka internetowa
iceweasel-l10n-pl – polski pakiet językowy do Iceweasel’a
icedove – po prostu Thunderbird – klient poczty z rodziny Mozilla
icedove-l10n-pl – polski pakiet językowy do icedove
links – tekstowa przeglądarka internetowa. Może uratować wiele godzin, jak stracicie X’y, by móc znaleźć na forum pomoc ;)
mozilla-firefox-adblock – blokuje wyskakujące okienka i inne upierdliwe reklamy w internecie. Działa na Iceweasel’u.
msttcorefonts – załatwia sprawę z fontami i polskimi znakami, będziecie mieli takie jak np. Times New Roman, Arial Black
sun-java6-jre – pakiet odpowiadający za obsługę java
sun-java6-plugin – umożliwia
korzystanie z java w przeglądarkach internetowych.
flashplayer-mozilla – Macromedia Flash
Player (plugin do Firefoxa)
k3b – zaawansowany program do wypalania płyt. Jest to wg wielu najlepszy program tego rodzaju, więc nie będzie wielkim grzechem zainstalowanie go w innym niż KDE środowisku.
k3b-i18n – pakiet odpowiadający za obsługę (m.in.) języka polskiego w k3b.
reportbug – program do zgłaszania błędów w pakietach dla osób się tym zajmujących, by wspomóc i przyspieszyć rozwój Debiana
reportbug-ng – nakładka graficzna na reportbug
kerneloops – automat do wysyłania błędów dotyczących jądra systemu.
mc – program ułatwiający poruszanie się po katalogach w terminalu podobny do działającego na DOSie Norton Commandera
gimp – zaawansowany program do obróbki grafiki
gimp-data-extras – dodatki do gimpa, nowe palety itp.
ntfs-3g – odpowiada za obsługę partycji Windowsowych (zapis + odczyt) dla komputerów z dwoma systemami. Dla Windows 98 (FAT32) nie potrzebujesz tego.
p7zip-full, p7zip-rar – pakiety odpowiedzialne za skompresowane pliki .rar, .zip, Zip64, CAB, RAR, ARJ, GZIP, BZIP2, TAR, CPIO, RPM, ISO, DEB i 7Z
wine – program umożliwiający korzystanie z programów napisanych dla Windows pod Linuksem.
ifplugd – pakiet odpowiadający za automatyczne wykrywanie sieci po wsadzeniu kabla.
lastfm – lekki program do odsłuchiwania radia internetowego z www.last.fm
exifprobe – pakiet umożliwiający czytanie danych exif ze zdjęć z aparatów cyfrowych

By poszukać innych praktycznych rzeczy dla środowisk Gnome i KDE macie:

synaptic – graficzna nakładka na apt-get ułatwiająca m.in. ich poszukwianie i dedykowana dla GNOME, XFCE i LXDE
adept-manager – graficzna nakładka na apt-get ułatwiająca m.in. ich poszukiwanie i dedykowana dla KDE
Nie należy instalować przez Synaptica, czy adepta, jeśli używamy aptitude do instalacji (a tu używamy).

Najbardziej popularne programy z podziałem na dedykowane KDE I GNOME znajdziecie póki co klikniecie tutaj.

Właścicielom laptopów polecam pakiet "acpi-support" odpowiedzialny za kontrolowanie temperatur procesora itp.

Mamy zatem gotowy solidny i stabilny desktop. Jeśli zapragniemy w przyszłości zaktualizować sobie oprogramowanie bardziej niż oferuje to nam repozytorium Lenny’ego, polecam zainteresować się, czym jest backport, lub ew. zaktualizować sobie system do testowej edycji poprzez zmianę adresów repozytoriów.
Pozdrawiam.

Autor: Iwo Hencz
Skład: Swamper

Wszelkie uwagi i błędy proszę podawać formularzem do literówek, lub do autora bezpośrednio.