Mianem Live-CD określa się system operacyjny uruchamiany prosto z płyty CD/DVD i rezydujący w pamięci RAM. System taki można uruchomić bez konieczności instalacji go na dysku twardym. Dzięki Live-CD możemy w prosty sposób przetestować wybraną dystrybucje Linuksa nie naruszając zainstalowanego na dysku systemu Windows.

Zalety LiveCD:

• Możliwość przetestowania możliwości systemu bez instalacji na twardym dysku.
• Możliwość korzystania z systemu uniezależniając się od fizycznego komputera na którym pracujemy (w takim przypadku potrzebujemy również dysku Flash do zapisu preferencji i plików, na których pracujemy).
• Specyficzne LiveCD mogą spełniać również funkcje: firewalla, odtwarzacza multimediów czy podręcznego zestawu diagnostycznego.

Pierwszą dystrybucją LiveCD, która zdobyła popularność był Knoppix. Po jego debiucie, jak grzyby po deszczu wyrosły kolejne dystrybucje uruchamialne z płyty. W chwili obecnej prawie każda szanująca się dystrybucja Linuksa (ale również inne systemy operacyjne, jak BSD czy OpenSolaris) posiada swoją dystrybucję typu LiveCD. Część z nich, jak np Ubuntu wykorzystuje LiveCD również jako płytę instalacyjną.

Przegląd ciekawych systemów LiveCD:

Rys 1. Logo Knoppiksa

Knoppix

Uniwersalny system LiveCD oparty na Debianie. Knoppix zawierają większość narzędzi niezbędnych do codziennej pracy. Można go zainstalować na dysku twardym — wtedy stanie się pełnoprawną dystrybucją Linuksa (do tych celów lepiej nadają się jednak MEPIS lub Ubuntu). Knoppix jest znany z doskonałego wykrywania sprzętu oraz mnogości zastosowań. Do tej pory powstało już kilkanaście, jeśli nie kilkadziesiąt dystrybucji opartych na Knoppiksie.

• Strona domowa projektu Knoppix
• Polska strona Knoppiksa na 7thGuard.net

Damn Small Linux (DSL)

DSL (dosłownie “cholernie mały Linux”) to system zawierający 50MB skompresowanych danych. Uruchamić go można nie tylko z pełnoprawnej płyty CD, ale również z BusinessCard CD (płyta CD wielkości wizytówki), pendrive’a, a nawet jako aplikacje wewnątrz MS Windows. Mimo swoich małych rozmiarów Damn Small Linux zawiera większość podstawowych aplikacji niezbędnych do korzystania z komputera, jak przeglądarkę Firefox, narzędzia do konfiguracji sieci, pakiet biurowy Siag Office czy liczne gry i programy użytkowe. DSL jest niesamowicie szybki (cały system mieści się w pamięci RAM), może działać nawet na komputerze klasy 486 w trybie graficznym! Praktycznie bez wysiłku można go — po zainstalowaniu na dysku — przekształcić we wstępnie skonfigurowany system Debian Stable (na którym DSL jest oparty).

• Strona domowa projektu Damn Small Linux
• My Workstation OS: Damn Small Linux - recenzja DSL z Newsforge

LinuxEduCD

Linux-EduCD jest polską dystrybucją LiveCD bazująca na Debianie Sid oraz technologiach stosowanych w Knoppix/Kanotix (autodetekcja urządzeń, unionfs). Dystrybucja dedykowana jest głównie dla środowisk edukacyjnych i naukowych, ale z racji tego, że zawiera dużo oprogramowania uzytkowego (programy graficzne, multimedialne, pakiet biurowy) i gier — traktowana jest często jako system ogólnego zastosowania.

Z systemem można pracować, uruchamiając go bezpośrednio z płyty, lub zainstalować go na twardym dysku. Dostępne są edycje CD i DVD. Edycje CD zawierają skonfigurowany serwer LTSP (system bezdyskowych terminali graficznych). Ponadto można znaleźć na płytach sporo oprogramowania naukowego (m.in Scilab, GFortran, GAP, Yacas, Celestia, OpenDX, PyMOL) edukacyjnego (Kalzium, Kstars, Keduca, DrGeo, TuxMath, Stellarium, XDrawChem, GPeriodic), a także narzędzi deweloperskich (m.in. JDK, Eclipse, Mono z Gtk# i F#, narzędzia do Ady95 i 2005, Fortrana, Prologa, Ruby, OCamla, SML, Scheme). Dostępne są również skrytpy pozwalające na instalację sterowników kart graficznych NVidia i ATI oraz graficzny konfigurator zapory ogniowej (działający również podczas pracy z płyty).

• Strona domowa projektu LinuxEduCD
• Polskojęzyczny podręcznik LinuxEduCD
• Forum dyskusyjne użytkowników Linux-EduCD

cdlinux.pl

Kolejna rodzima dystrybucja LiveCD, charakteryzująca się lekkością (domyśle środowisko to IceWM) i — co za tym idzie — wydajnością, już w wersji bezpośrednio z płyty (chociaż system można zainstalować również na dysku twardym). Dostępne są dwie wersje systemu: mały (mieszczący się na mini-cd) i duży (zwykła płytka). Wersje różnią się oczywiście ilością oprogramowania. System jest w pełni spolszczony. Obok Knoppiksa może być dobrym systemem do nauki Linuksa, bez potrzeby instalacji go na dysku twardym (cdlinux.pl oparty jest również na Debianie). Ciekawą opcją jest możliwość stworzenia własnej wersji dystrybucji, dzięki prostemu, okienkowemu kreatorowi.

• Strona domowa projektu cdlinux.pl
• Dokumentacja cdlinux.pl w postaci Wiki

Rys 2. GeeXBoX startuje

GeeXBox

Dystrybucja - odtwarzacz multimediów. Ten nietypowy mini-system operacyjny dostarcza jedynie interfejs do odtwarzania wszelkiego rodzaju multimediów. Zastosowanym odtwarzaczem jest MPlayer, tak więc GeeXBox bez problemu odtworzy większość płyt DVD (niestety bez obsługi menu), (S)VCD, AudioCD, filmów w formacie DivX i Xvid oraz MPEG, a także muzykę w formatach MP3 i OGG i wiele wiele innych formatów multimedialnych. Sam system (ISO) zajmuje poniżej 50MB i można go wypalić na płytce CD, Mini-CD lub BusinessCard. GeeXBox to idealne rozwiązanie dla posiadacza systemu MS Windows, ponieważ zapewnie legalny i bardzo wydajny odtwarzacz płyt DVD, za który normalnie trzaba zapłacić kilkaset złotych (lub też próbować korzystać z windowsowej wersji MPlayera, co nie należy do przyjemności).

• Strona domowa projektu GeeXBox
• Review: GeeXboX - Linux Media Center - recenzja z Tuxme.com
• Be geek, watch a movie - recenzja z PPC Nerds

SystemRescueCD

Ta ciekawa dystrybucja dostarcza zestaw narzędzi niezbędnych do diagnozowania i naprawy usterek powstałych w naszym systemie operacyjnym. Płytkę SystemRescueCD warto mieć zawsze przy sobie. Przyda się np. w przypadku, gdy nie będziemy mogli wystartować systemu z powodu nadpisania sektora startowego dysku (MBR), albo gdy nasz system plików odmówi posłuszeństwa.

• Strona domowa projektu SystemRescueCD

Strony o LiveCD:

Oczywiście zaprezentowane tu systemy Live-CD to tylko garstka wybrana przez redakcję jakilinux.org, żeby przybliżyć temat. Poniżej znajdziecie linki do serwisów specjalizujących się w opisie systemów Live-CD oraz kilka artykułów na temat wyboru systemu Live-CD dla konkretnych potrzeb. Zapraszam do lektury oraz testów!

• SLAX 6.0… jak to działa?, SLAX i nie tylko… jak to działa na pamięciach USB — opis działania systemów Live-CD na podstawie dystrybucji SLAX
• Pingwin “z buta” - artykuł Andrzeja Kwaśniewskiego z PCWorld
• The LiveCD List - doskonała i aktualna lista systemów typu LiveCD
• Linux LiveCD Roundup - które LiveCD wybrać?
• A comparison of Damn Small Linux, Knoppix and PCLinuxOS Linux Live CDs - porównanie trzech popularnych systemów LiveCD
• LiveCD News - nowości ze świata LiveCD
• LiveCD Forums - fora użytkowników LiveCD