Linux na laptopie

Wprawdzie większość laptopów, jakie możemy kupić obecnie straszy paskudną naklejką „Designed for Windows XP”. Nie znaczy to jednak że alternatywne systemy operacyjne (jak GNU/Linux czy BSD) nie zadziałają na nich równie dobrze.
W tym artykule chciałbym opisać kilka typowych problemów, jakie możemy spotkać instalując system spod znaku pingwina na naszym notebooku.

Jaka dystrybucja na laptopa?

Oczywiście Linux to Linux – obojętnie jakiej dystrybucji użyjemy, da się go zmusić do pracy na prawie każdym notebooku. Są jednak dystrybucje lepiej i gorzej wspierające posiadaczy komputerów przenośnych. Z obecnie popularnych dystrybucji, opinię bardzo przyjaznej notebookom ma SUSE Linux. W ostatniej wersji (9.3) jeszcze bardziej polepszyło się wsparcie dla technologii popularnych na urządzeniach mobilnych, takich jak WiFi, hibernacja, zarządzanie energią, czy wsparcie dla wielu portów (FireWire, IRDa, PCMCIA).
Również Ubuntu Linux w najnowszej wersji (Hoary Hedgehog) skoncentrował się w większym stopniu na obsłudze laptopów, polepszając przede wszystkim wsparcie dla zarządzania energią i hibernacji.
Dla bardziej doświadczonych użytkowników dobrymi dystrybucjami na laptopa będzie również Debian, Slackware czy Gentoo. W przypadku wybrania któregoś z tych systemów, prawdopodobnie wiele czynności związanych z dostosowaniem systemu do pracy z laptopem będziemy musieli wykonać jednak samodzielnie.

Jakie laptopy są kompatybilne z Linuksem?

Wielu producentów (takich jak np. Acer, IBM, czy ostatnio HP) dostarcza bardzo dobre wsparcie dla Linuksa. Inni jednak (jak np. Dell czy Sony) wciąż nie zauważają tego systemu.
W skrócie, kupując nowy sprzęt warto się zainteresować czy wszystkie funkcje jakie oferuje producent będą dostępne pod Linuksem. A najlepiej zakupić sprzęt z Linuksem preinstalowanym (np w sklepie internetowym portalu Linux.pl).

Jak dbać o baterię w laptopie?

Jakie typowe problemy mogą nas spotkać podczas użytkowania Linuksa na komputerach przenośnych?

Na pewno podstawowym problemem jest kompatybilność sprzętu i dostępność sterowników. Sytuacja na rynku zmienia się intensywnie w dobrym kierunku, wciąż jednak normą jest, że nie wszystkie funkcje nowoczesnych komputerów przenośnych obsługiwane są jednakowo dobrze przez systemy jak przez domyślny OS.

Typowe problemy jakie mogą wystąpić to m.in:

  • Akceleracja 3D (szczególnie w kartach innych niż NVIDIA)
  • Wsparcie dla hibernacji
  • Sieć bezprzewodowa
  • Pełna obsługa touchpadu oraz dodatkowych klawiszy multimedialnych
  • Problemy z obsługą zarządzania energią (ACPI, APM)

 

Co zrobić jeśli system na laptopie nie uruchamia się?

Jeśli włożyliśmy właśnie płytkę instalacyjną do naszego nowo-zakupionego notebooka, a ta odmawia współpracy (np. po kilku komunikatach startowych otrzymujemy Kernel Panic, lub też instalator zapętla się przy wykrywaniu sprzętu), po pierwsze nie należy wpadać w panikę :)
Może być wiele przyczyn, dla których tak się dzieje – tak wiele jak wiele istnieje modeli laptopów oraz kombinacji dostarczonego w nich sprzętu. Jest jednak mało prawodpodobne że Linuksa w ogóle nie da się zainstalować na naszym notebooku.

Parametry startowe jądra

Najczęstszym powodem występowania błędów jest wersja jądra dostarczona przez instalator, niekompatybilna z naszym sprzętem. Dobrą metodą poradzenia sobie z tym problemem jest powiadomienie instalatora, aby nie brał pod uwagę podczas instalacji konkretnego sprzętu, który powoduje problem. Służa do tego parametry jądra, które mogą być przekazane ręcznie podczas ekranu powitalnego instalatora.

Parametry, które mogą być pomocne przy instalacji na laptopie to m.in.

  • acpi=off – dezaktywuje wsparcie dla zarządzania energią przez ACPI
  • apm=off – dezaktywuje wsparcie dla zarządzania energią przez APM
  • nodma – dezaktywuje obsługę DMA (bezpośredni dostęp do dysku)
  • noapic – dezaktywuje często problematyczą w przypadku laptopów obsługę APIC (Advanced Programmable Interrupt Controler), kontrolera który m.in. zarządza przerwaniami (zastosowanie głównie w systemach wieloprocesorowych)
  • pci=off – wyłącza obsługę urządzeń PCI
  • nomce – TODO (nie wiem co to robi, ale czasem sprawia problem :))

Przykładowo, jeśli chcemy wystartować instalator bez obsługi DMA oraz APM, ale chcemy wymusić użycie ACPI, startujemy jądro w sposób podobny do:

linux acpi=on apm=off nodma

Uwaga: linux – to w tym przypadku nazwa jądra instalatora. W różnych systemach te nazwy mogą być różne. Np. w Yoperze mamy do wyboru dwa jądra o nazwach yos i novesa i w takim przypadku ciąg będzie wyglądał tak: yos acpi=on apm=off nodma.

Sieć bezprzewodowa

W kartę WiFi zaopatrzony jest praktycznie każy nowy laptop, a również wśród starszego sprzętu wiele modeli posiada możliwość połączenia z siecią bezprzewodową. Jeszcze niedawno zmuszenie Linuksa do współpracy z tymi kartami (często „kompatybilnymi” jedynie z wiodącym systemem operacyjnym) bywało zadaniem nie do przejścia. Na szczęście sytuacja w ciągu ostatnich dwóch lat zmieniła na plus, w związku z pojawieniem się sterownika ndiswrapper.

Czym jest ndiswrapper?

W skrócie, jest to mechanizm opakowujący niekompatybilne sterowniki windowsowe w jeden standardowy sterownik dla Linuksa. Ndiswrapper używa oryginalnego mikrokodu ze sterowników dla Windows i tłumaczy sposób komunikacji na zrozumiały dla jądra Linuksa.

Ndiswrapper jest już standardowo dostarczany w najnowszych dystrybucjach Linuksa (jak np. Suse 9.3, czy Yoper 2.2). Zapewne w najbliższym czasie stanie się on swojego rodzaju „standardem” obsługi sieci bezprzewodowej w systemach linuksowych.

Natywne sterowniki

Oczywiście, istnieje również wiele kart sieciowych wspieranych natywnie pod Linuksem. To zazwyczaj karty, do których sterowniki linuksowe wypuścił producent, lub zostały one napisane przez środowisko wolnego oprogramowania, w oparciu o dokumentację odproducenta.
Z tymi kartami, nie powinno być najmniejszych kłopotów pod Pingwinkiem

Linki, które mogą się przydać


Kilka przydatnych linków związanych z GNU/Linuksem na laptopach:

 

Artykuły o Linuksie na laptopie: