Dla wielu użytkowników systemów Linux, pulpit GNOME jest szybki, przemyślany i bardzo łatwy w obsłudze. Warto jednak pamiętać, że GNOME jest równocześnie potężnym i wszechstronnie konfigurowalnym środowiskiem graficznym. Artykuł opisuje dziesięć najpopularniejszych sztuczek usprawniających Nautilusa i pulpit GNOME, których zastosowanie wyraźnie zwiększy efektywność pracy.

Tłumaczenie serii tekstów: Top 10 GNOME Desktop Tweaks

1. Przyśpieszamy menu GNOME

Domyślnie opcje menu GNOME uruchamiane są z opóźnieniem. Usuniemy to późnienie za pomocą prostego skryptu. Chociaż zmiana jest niewielka, przyśpieszenie będzie natychmiast zauważalne, gdyż menu GNOME otwierane jest bardzo często.

Rysunek 1a. Menu GNOME

Rysunek 1b. Menu GNOME

Jak to zrobić zostało opisane na witrynie internetowej VnTutor. Wykonujemy polecenie:

echo "gtk-menu-popup-delay = 0" | tee -a .gtkrc-2.0

To spowoduje zapisanie polecenia gtk-menu-popup-delay = 0" w pliku .gtkrc-2.0 w kartotece domowej (proszę nie zapomnieć o kropce na początku). Następnie zamykamy X-y naciskając równocześnie CTRL+ALT+BACKSPACE. Środowisko graficzne GNOME uruchomi się ponownie automatycznie.

2. “Przerabiamy” Nautilusa

System: Linux

Rysunek 2a. Menu Nautilusa

Przeróbka sprowadza się do kilku dodatkowych operacji, które pojawią się w menu kontekstowym Nautilusa, uruchamianym za pomocą prawego klawisza myszki. W szczególności można będzie zmieniać rozmiary obrazów, obracać je, otwierać terminale w różnych miejscach oraz uruchamiać aplikacje z uprawnieniami superużytkownika.

Rysunek 2b. Menu Nautilusa

Cały proces opisany jest na witrynie internetowej OS Novice. Znajdujące się tam pakiety uzupełniają opisane wcześniej skrypty Nautilusa.

Pewnie wszyscy wiedzą, że menadżerem plików w GNOME jest Nautilus i służy do otwierania napędów i folderów. Niemniej Nautilus ma kilka użytecznych funkcji nie instalowanych domyślnie.

Rysunek 2c. Menu Nautilusa

Na przykład, co zrobić, aby “dobrać” się do pliku z uprawnieniami superużytkownika? Albo, jak powiększyć obraz nie opuszczając Nautilusa i nie otwierając odpowiadającego mu pliku graficznego inną aplikacją? Czy nigdy nie marzyło się niektórym otwieranie terminala z dostępem do kartoteki (ścieżką do niej), z której Nautilus korzysta w danej chwili?

Wystarczy zainstalować trzy dodatkowe funkcje Nautilusa. Można użyć polecenia apt-get lub Synaptic:

apt-get

apt-get install nautilus-gksu nautilus-image-converter nautilus-open-terminal

Synaptic

nautilus-gksu nautilus-image-converter nautilus-open-terminal

Pierwszy pakiet zajmuje się nadawaniem uprawnień superużytkownika. Drugi odpowiada za zmianę rozmiarów obrazów z wnętrza Nautilusa. Wystarczy kliknąć w obraz prawym klawiszem myszki i wybrać z menu właściwą opcję - zmianę rozmiarów lub obrót. Opcja umożliwia powiększanie całej grupy obrazów - wystarczy je wcześniej zaznaczyć. Trzeci otwiera terminale po kliknięciu prawym klawiszem myszki w puste miejsce w obrębie okna Nautilusa podczas przeglądania zawartości jakiegoś katalogu.

Po zainstalowaniu pakietów należy Nautlius uruchomić ponownie.

Rysunek 2d. Menu Nautilusa

3. Doładowujemy menu kontekstowe

System: Linux

Rysunek 3a. Menu kontekstowe

Skrypty Nautilusa są zbiorem poręcznych skryptów, które mają usprawnić obsługę Nautilusa za pomocą myszki. Rozpakowujemy zawartość pakietu do kartoteki $HOME/.gnome2/nautilus-scripts/, a następnie uruchamiamy ponownie Nautilusa (w terminalu polecenie nautilus -q). Od tej chwili prawy klawisz myszki zyska na użyteczności.

Rysunek 3b. Menu kontekstowe

Dokładniej pisząc Skrypty Nautilusa zwiększają funkcjonalność menadżera w zakresie konwersji plików audio, konwersji i instalowania pakietów, automatycznej konwersji płyt CD do plików .ISO, kompilowania programów C/C++ do Linux/Windows, i wielu innych działań. Skrypty można pobrać z witryny internetowej GNOME-Look. Oprócz nich należy zainstalować także pakiety mingw32, wine, alien i build-essential.

4. Przesiadamy się na PCMan w menu GNOME

System: Linux

Rysunek 4a. PCMan

Aplikacja PCMan File Manager jest potężnym menadżerem bazującym na kartach. PCMan nie tylko wspaniale posługuje się kartami (ang tabs), ale może wyświetlać boczne okno zawierające drzewo katalogów, posiada pole pełnej ścieżki i niesamowicie szybko się uruchamia. Menu GNOME można przekonfigurować, aby podczas otwierania folderów “Home” i “Computer” korzystało z PCMana zamiast z Nautilusa. PCMan szybko zyskał u mnie status “muszę go mieć na pulpicie”.

Rysunek 4b. PCMan

PCMan jest zbliżony do aplikacji Xplorer2 for Windows. Pakiet PCMana można znaleźć w wielu repozytoriach. W Ubuntu można go zainstalować za pomocą polecenia:

sudo apt-get install pcmanfm

Rysunek 4c. PCMan

Następnie należy dokonać kilku poprawek w plikach konfiguracyjnych znajdujących się w katalogu /usr/share/applications. W tym celu po zainstalowaniu PCMana otwieramy dwa pliki (z uprawnieniami superużytkownika):

/usr/share/applications/nautilus-computer.desktop
/usr/share/applications/nautilus-home.desktop 

Następnie zmieniamy wiersze rozpoczynające się poleceniem Exec na:

Dla Computer: Exec=pcmanfm / (albo)
              Exec=gksudo pcmanfm / (do przeglądania z prawami superużytkownika)
Dla Home:     Exec=pcmanfm

Dzięki The How-To Geek!

5. Osadzamy terminal w pulpicie

System: Linux

Rysunek 5a. Terminal osadzony w pulpicie

Osadzanie terminala w pulpicie tworzy stały i dyskretny dostęp do wnętrza środowiska graficznego GNOME. Odpowiednio skonfigurowana aplikacja DevilsPie umożliwi uruchomienie terminala osadzonego w pulpicie bez umieszczania w pasku menu jego ikony i bez możliwości wybrania go z listy okien za pomocą skrótu “ALT + TAB”.

Rysunek 5b. Terminal osadzony w pulpicie

DevilsPie jest podobny do makowej aplikacji Geek Tool (Mac OS X). Informacja jak skorzystać z Devilspie pochodzi z forum internetowego Ubuntu Forums.

Celem jest takie umieszczenie terminala, aby działał w tle, podobnie do tapety pulpitu, tuż “ponad” obrazem tła i nie był widoczny w pasku statusu.

Proces osadzania terminala wymaga zainstalowania DevilsPie, utworzenia pliku konfiguracyjnego, odpowiedniego dopasowania sesji terminala GNOME oraz dodanie obu aplikacji do listy programów uruchamianych podczas startu systemu. Opisany sposób można zastosować do każdej wersji linuksa, pomimo tego, że opis umieszczono na forum dystrybucji Ubuntu.

1. Pobieramy DevilsPie

   sudo apt-get install devilspie

2. Tworzymy plik konfiguracyjny

   mkdir ~/.devilspie
   nano ~/.devilspie/DesktopConsole.ds

3. Kopiujemy następującą konfigurację (aby zachować plik i opuścić edytor nano naciskamy Ctrl-X):

   (if
           (matches (window_name) "DesktopConsole")
           (begin
                   (set_workspace 4)
                   (below)
                   (undecorate)
                   (skip_pager)
                   (skip_tasklist)
                   (wintype "utility")
                   (geometry "+50+50")
                   (geometry "924x668")
           )
   )

   Uwaga:

   • używany jest pulpit 4, można wybrać dowolny
   • należy dostosować geometrię terminala do możliwości ekranu
   • należy także przeczytać dokumentację na wiki DevilsPie (by poznać jego polecenia!!!)
4. Tworzymy nowy profil terminala-gnome nazywając go “DesktopConsole”
   • w zakładce “General” odznaczamy “show menubar by default…”
   • w zakładce “Scrolling” wybieramy “Scrollbar is” -> Disabled.
   • w zakładce “Effects” ustawiamy “Transparent background”, a cień na “None” (albo wg uznania)
5. Dodajemy programy DevilsPie i GNOME-Terminal do programów uruchamianych automatycznie (Startup Programs) w sesji użytkownika - w System->preferences->sessions, zakładka “Startup Programs”, dodajemy:

   
   devilspie
   gnome-terminal --window-with-profile=DesktopConsole
   

6. Logujemy się ponownie, sprawdziwszy wcześniej czy DevilsPie jest uruchamiany przed GNOME-Terminalem.

Rysunek 5c. Pełna przeźroczystość

Rysunek 5d. Półtransparentny terminal z cieniowaniem (używając Xgl)

6. Wygładzamy fonty

System: Ubuntu Feisty

Rysunek 6a. Wygładzone fonty

Poprawienie wyglądu fontów w Ubuntu jest równie proste, jak uruchomienie skryptu. Poprawka obejmie renderowanie podpikselowe w Ubuntu Feisty. Kapitalnie poprawia wyrazistość i spójność fontów pulpitu GNOME. Poprawka odnosi się jedynie do Ubuntu Feisty.

Rysunek 6b. Lorem ipsum

Zmiana zajmuje dosłownie 2 minuty i obejmuje zainstalowanie łatek (nowych pakietów). Szczególnie zauważalne zmiany zajdą w Firefoksie i terminalach. Całość opisano na łamach Ubuntu Forums. Aby dostrzec zmiany należy aplikacje uruchomić ponownie. Zdjęcie ekranowe lorem ipsum pokazuje rezultaty dokonanych zmian.

Więcej na ten temat znajduje się u hugmenota w wątku Edgy. Warto również zajrzeć do wątku użytkowników Gutsy.

Biblioteki z łatkami zostały zbudowane na bazie freetype 2.3.x (na razie nie ma ich w Feisty) i zawierają łatki renderowania podpikselowego p. Dawida Turnera.

deb http://www.telemail.fi/mlind/ubuntu feisty fonts
deb-src http://www.telemail.fi/mlind/ubuntu feisty fonts

Użytkownicy amd64 powinni skorzystać z repozytorium RAOF.

deb http://raof.dyndns.org/falcon feisty experimental
deb-src http://raof.dyndns.org/falcon feisty experimental

Repozytorium alternatywne, jedynie do eksperymentowania.

deb http://www.telemail.fi/mlind/ubuntu feisty experimental
deb-src http://www.telemail.fi/mlind/ubuntu feisty experimental

Uwagi:

* Zainstalowanie pakietów

sudo aptitude update
sudo aptitude install libfreetype6 libcairo2 libxft2

* Po zainstalowaniu, zmieniamy ustawienia fontów. Używałem w Feisty wartości domyślnych (Native, Always, No bitmapped fonts).

sudo dpkg-reconfigure fontconfig-config
sudo dpkg-reconfigure fontconfig

* Jeśli pojawią się komunikaty błędów o braku klucza pgp

wget http://www.telemail.fi/mlind/ubuntu/937215FF.gpg -O- | sudo apt-key add - 

(lub alternatywnie)

gpg --keyserver subkeys.pgp.net --recv-keys 937215FF
gpg --export --armor 937215FF | sudo apt-key add -

* Klucz GPG do repozytorium RAOF (pakiety amd64)

wget http://ubuntu.moshen.de/2F306651.gpg -O- | sudo apt-key add - 

* Jeśli będziemy chcieli potem powrócić do poprzednich ustawień, będziemy musieli przywrócić wszystkie poprzednie pakiety.

* Prawdopodobnie trzeba będzie ponownie uruchomić X-y, aby system zarejestrował zmiany.

7. Usuwamy aplikacje KDE z menu GNOME (i na odwrót)

System: Ubuntu Feisty

Rysunek 7a. Usuwanie aplikacji KDE z menu GNOME

Nie pozwólmy, aby aplikacje KDE zapychały menu GNOME. Może w tym pomóc skrypt wykrywający czy aplikacja należy do pulpitu GNOME czy KDE. Jeśli do tego drugiego, wpis w menu zostanie automatycznie schowany. Wprowadzi to do środowiska graficznego pewną modularność opartą o osobne pulpity KDE i GNOME.

Rysunek 7b. Usuwanie aplikacji KDE z menu GNOME

Dokładne informacje na temat skryptu znajdują się na stronie Ubuntu Tutorials. Skrypt musi mieć atrybut wykonywalności, wystarczy wydać polecenie: chmod +x menu-cleaner.sh. Po uruchomieniu skryptu, menu pojawi się bez ikon KDE. Dodatkowo skrypt może zadziałać w drugą stronę - usunąć ikony GNOME, a pozostawić w menu startowym ikony KDE. Dwa za cenę jednego, ba, za darmo!

Wykonujemy kopie zapasowe menu KDE i GNOME.

mkdir -p ~/.menu-backup{gnome,kde}
cp /usr/share/applications/* ~/.menu-backup/gnome
cp /usr/share/applications/kde/* ~/.menu-backup/kde

Uaktualniamy listę menu wpisując w oknie terminala następujące polecenie (wszystko w jednym wierszu):

sudo -i
cd /usr/share/applications/ ;
for i in *; do echo “ShowOnlyIn=GNOME” >> $i;
done ; cd /usr/share/applications/kde/ ;
for i in *; do echo “ShowOnlyIn=KDE” >> $i; done ; exit

Zmiany powinny być natychmiastowe. Jedynie ikony jednego środowiska powinny być teraz widoczne w każdym z menu.

Jeśli wszystko poszło jak trzeba, można kopie zapasowe usunąć używając poleceń powłoki:

rm -r ~/.menu-backup-gnome
rm -r ~/.menu-backup-kde

Dla leniwych autor przygotował odpowiedni skrypt: menu-cleaner.sh v0.1

8. Kopiujemy i wklejamy bez pośrednictwa schowka

System: Linux

Rysunek 8a. Xclipboard

Obok schowka GNOME, z którego zawsze korzystamy podczas ręcznego kopiowania, zawartość zaznaczonego tekstu jest automatycznie umieszczana również w drugim schowku, zarządzanym przez X Window System. Jego zawartość można wklejać posługując się środkowym, czyli trzecim klawiszem myszy (gdy mysz jest dwu klawiszowa, środkowy klawisz symulujemy naciskając oba klawisze na raz - tłum.). Oba schowki nie oddziałują na siebie zachowując swoją zawartość. Daje to możliwość korzystania z dwóch niezależnych schowków (korzystam z tego na co dzień, schowek X jest niezastąpiony w codziennej pracy, proszę spróbować - tłum.)

Rysunek 8b. Xclipboard

9. Wyłączamy gładzik podczas pisania

System: Linux

Rysunek 9a. Włączanie gładzika

Wyłączanie gładzika podczas pisania jest w GNOME niemożliwe. Jednakże użytkownicy laptopów mogą to łatwo zrobić bez utraty włączania/klikania opcji (ang. tap select). Wymaga to jedynie dodania do sekcji InputDevices (tej dotyczącej gładzika) w pliku /etc/X11/xorg.conf następującego wiersza:

Option "SHMConfig" "on"

oraz uzupełnienia GNOME Session Managera:

/usr/bin/syndaemon -d -t -i 2

Rysunek 9b. Włączanie gładzika

Opisywana niedogodność związana z aktywnym wodzikiem dotyka najczęściej użytkowników komputerów MacBook firmy Apple, gdyż ich wodziki mają duże rozmiary.

10. Zmieniamy kolory okien aplikacji superużytkownika

System: Ubuntu

Rysunek 10a. Zmiana koloru dla superużytkownika

Warto w systemie wyróżnić wizualnie aplikacje pracujące z uprawnieniami superużytkownika. Najlepiej zmieniając motyw administratora. Pozwoli to uniknąć przypadkowego wykonania niebezpiecznego polecenia, mając przed oczami okna w “alarmowych” barwach. Użytkownicy Metacity mogą zmienić motyw superużytkownika wydając polecenie: gksudo gnome-theme-manager.

Rysunek 10b. Zmiana koloru dla superużytkownika

Podobnie łatwo pomylić sesje “sudo” z innymi. Często zdarza się otworzyć okno z wersją tylko do odczytu, co jest szalenie irytujące w trakcie dłuższych “posiedzeń” z komputerem.

11. Addendum: zmieniamy kolory terminali

System: Linux

Rysunek 11a. Zmiana koloru terminali

Przy okazji - jak w tym samym celu zmienić kolory terminali i niektórych aplikacji znakowych pracujących w oknie terminala opisano w wiki polskiej dystrybucji cdlinux.pl, na stronie Zmiana koloru terminali - tłum.

Tłumaczenie i opracowanie: zespół jakilinux.org