Jeśli chodzi o to ostatnie, to po wstępnym googlingu przyjąłem kilka założeń, które chciałbym osiągnąć:

• oglądanie filmów/zdjęć w jakości HD na telewizorze;
• słuchanie muzyki (w tym radio z sieci);
• przeglądane Internetu na TV;
• wykorzystanie całości jako prosty NAS (Network Attached Storage) – głównie do backupu.

Przy okazji, obsługa sprzętu powinna być nieangażująca, tj. chciałbym żeby zapewniała:

• łatwe umieszczanie mediów (tj. danych) w urządzeniu;
• łatwą obsługę – najlepiej z wykorzystaniem pilota;
• szybki start – optymalnie z wykorzystaniem mechanizmu hibernacji.

Dobrze też żeby sprzęt był cichy oraz nie pobierał zbyt dużo prądu. Nie bez znaczenia byłoby również „upchanie” całości w niewielkiej i estetycznej obudowie – przypominającej raczej sprzęt audio niż komputer (tylko przy tym założeniu można wynegocjować z płcią piękną umieszczenie maszyny w salonie – tj. blisko TV.

2. Dobór sprzętu

a. Płyta główna/procesor

Wybór padł na płytę dość nowe rozwiązanie – ZOTAC IONITX-A – oparte na platformie NVIDIA ION. Płyta charakteryzujące się dość niewielkimi rozmiarami (standard Mini-ITX) oraz niewielkim poborem prądu. Wyposażona jest dwurdzeniowy procesor Intel Atom N330, więc obracamy się w standardowej architekturze x86. Od strony przetwarzania grafiki, całość oparta jest na chipsecie GeForce 9400M , co dobrze wróży jeśli chodzi o obsługę pod Linuksem (mam tu na myśli zarówno podstawową pracę karty graficznej jak i sprzętowe dekodowanie popularnych formatów wideo bez nadmiernego obciążania głównego procesora).

Płyta dysponuje też dość szerokim wachlarzem wyjść. Dostępne mamy bowiem:

• wyjścia wideo: VGA (D-Sub), DVI, HDMI (czyli mamy wyjścia cyfrowe które możemy bez większych problemów podłączyć do TV);
• optyczne, cyfrowe wyjście audio (przyda się do prostego podłączenia płyty do zewnętrznego sprzętu Hi-Fi);
• aż 10 gniazd USB (które mogą zapewnić dość swobodną rozbudowę sprzętu);
• kilka dodatkowych portów – patrz specyfikacja.

Jeśli chodzi o łączność sieciową – płyta posiada wbudowaną kartę Wifi oraz kartę Ethernet (10/100/1000).

Dodatkowo, sprzęt posiada zewnętrzny zasilacz, co pozwala zmniejszyć koszty przy zakupie obudowy. Chłodzenie całości niestety jest aktywne (dodatkowy hałas oraz awaryjność wiatraka).

Pełną specyfikację sprzętu można znaleźć na stronach producenta.

Cena płyty to około 750 PLN.

b. Obudowa

Na polskim rynku nie udało mi się znaleźć zbyt wielu obudów w standardzie Mini-ITX, tym bardziej dostępnych od ręki. W końcu wybór padł na: Aplus Cupid 1 Mini-ITX.

Okazało się to niezłym wyborem. Jakościowo obudowa wygląda bowiem lepiej niż na dostępnych w Sieci zdjęciach, a przy okazji jest funkcjonalna. Na froncie dostępne jest miejsce na napęd optyczny (SLIM) oraz zamykany panel zawierający:

• dwa wejścia na USB (idealne miejsce na „serwisowe” podpięcie klawiatury/myszy USB) – przy czym zapewniona jest odpowiednia odległość pomiędzy wejściami - bez problemu udało mi się więc do panelu dość szeroką, dodatkową bezprzewodową kartę sieciową WiFi , oraz jednocześnie pendrive;
• czytnik kart pamięci wykorzystywanych często w aparatach fotograficznych (4 gniazda obsługujące przeszło 50 formatów kart);
• wyjście słuchawkowe oraz wejście na mikrofon;

Obudowa w teorii jest dość dobrze wentylowana (otwory po bokach i na górze obudowy, zapewniające swobodną wymianę powietrza), jednak jak się okazuje w pewnych warunkach może to nie być wystarczające (więcej informacji o chłodzeniu prezentuję w dalszej części tekstu).

Cena obudowy to około 300 PLN.

c. Dysk twardy

Sprzęt wyposażyłem w 2,5’’ dysk twardy (format znany z laptopów) o pojemności 320 GB (Seagate Momentus 7200.3, 7200 RPM, SATA/300). Początkowo obawiałem się że będzie on głośny, jednak w trakcie pracy w zasadzie go nie słychać.

Cena dysku to około 300 PLN.

d. Pamięć

Płytę zaopatrzyłem w dwie dwugigowe kości pamięci DDR2 (800 MHz).

Cena obu kostek to około 180 PLN.

3. Dobór komponentów i architektura sieciowa

Po dalszym googlingu wybór dystrybucji Linuksa padł na Kubuntu (wersja 9.04) – jako dość aktualny a i przy okazji oparty na Debianie (moja ulubiona dystrybucja).

Z kolei w ramach aplikacji do obsługi media center zdecydowałem się wykorzystać XBMC Media Center (wstępnie wyglądający na dość dopracowany i od dłuższego czasu aktywnie rozwijany). Nie bez znaczenia jest też fakt, że na iPhone dostępna jest aplikacja XBMC remote, umożliwiająca dość przyjemne zdalne sterowanie Media Center.

Przed zabraniem się do pracy pozostaje jeszcze wykonanie prostego projektu sieciowego całego środowiska urządzenia – tak aby rozwiązanie wpasowywało się dobrze w moją infrastrukturę (sieć LAN oraz sprzęt audio-video). Wygląda to tak:

4. Instalacja Kubuntu

Na obecną chwilę w sprzęcie nie mam zainstalowanego napędu optycznego (docelowo zamierzam zainstalować tam czytnik Blu-ray – w obudowie jest wolne miejsce na napęd typu SLIM), zatem wybrałem instalację z rozruchowego pendrive. Tutaj z pomocą przychodzi serwis pendrivelinux. Przynajmniej na początek wolałem nie ryzykować z wersją 64 bitową i postanowiłem zainstalować standardową, 32-bitową wersję systemu.

Przygotowanie rozruchowego pendrive z Kubuntu, pod Windowsem sprowadza się w zasadzie do kilku prostych kroków.

Po włożeniu pendrive do gniazda USB i uruchomieniu sprzętu otrzymujemy ekran instalacyjny – wybrałem instalację systemu na dysku twardym komputera. Całość przechodzi dość gładko – instalacja trwa mniej więcej 10-15 minut.

5. Pierwsze wrażenia

Pierwsze uruchomienie Media PC wykonałem w konfiguracji:

• podłączony przez D-sub kilkuletni monitor LCD Samsung 913N (19’’);
• bezprzewodowa klawiatura i mysz (Logitech Y-RAJ56A) podłączone przez USB (dokładniej – przez USB podłączony jest nadajnik/odbiornik komunikujący się dalej drogą bezprzewodową);
• podłączenie do Internetu poprzez Ethernet (skrętka wpięta do portu domowego routera).

Po chwili od uruchomienia maszyny, dostaję graficzny ekran logowania KDE. Po zalogowaniu się wcześniej stworzonym użytkownikiem widzę pierwszy problem – rozdzielczość pracy to zaledwie 640×480. Nie udaje mi się zmienić tej rozdzielczości w graficznym konfiguratorze dostępnym w KDE (start -> komputer -> ustawienia systemowe-> ekran). Program oferuje mi co najwyżej zmniejszenie tej rozdzielczości… do 320×200.

Następnym krokiem jest więc ściągnięcie sterowników do karty graficznej ze strony NVIDIA (Linux Display Driver – x86, Version: 185.18.14). Po udanej instalacji sterowników mam ten sam problem – nie jest możliwa prosta zmiana rozdzielczości pracy w środowisku graficznym.

Po sprawdzeniu zawartości /etc/X11/xorg.conf okazuje się że system nie wykrył poprawnie monitora… ostatecznie na podstawie materiałów znalezionych w Sieci postanawiam ręcznie przeedytować plik xorg.conf (głównie chodzi o ustawienia monitora). Bingo – udaje się uruchomić KDE w rozdzielczości 1280×1024. Problemem są jeszcze zbyt małe czcionki, ale tą kwestią na razie nie będę się przejmował.

6. XBMC (XBMC Media Center)

W tle uruchamiam aktualizację systemu (przede wszystkim chodzi mi o bezpieczeństwo – wykorzystuję do tego graficznego menadżera pakietów). Z kolei instalację XBMC wykonuję zgodnie z opisem.

To znaczy:

• vi /etc/apt/sources-list oraz dodanie wpisu:

deb http://ppa.launchpad.net/team-xbmc/jaunty-ppa/ubuntu jaunty main

deb-src http://ppa.launchpad.net/team-xbmc/jaunty-ppa/ubuntu jaunty main

• zaimportowanie odpowiedniego klucza publicznego GPG;
• apt-get update
• apt-get install xbmc

Po chwili mam zainstalowane i działające XBMC (wersja 9.04.1 r20654).

W trakcie instalacji poprawek oraz XBMC, widzę, że system wykrył wbudowaną kartę sieciową WiFi: Atheros AR928X obsługującą standardy: 802.11 b/g/n.

Pełna informacja o tej karcie, którą udostępnia lspci, wygląda tak:

04:00.0 Network controller: Atheros Communications Inc. AR928X Wireless Network Adapter (PCI-Express) (rev 01)

Po wykonaniu aktualizacji systemu wykonuję prosty test z wykorzystaniem graficznego menadżera sieci (KNetworkManager) – polegający na podłączeniu do mojej sieci bezprzewodowej, zabezpieczonej mechanizmem WPA-PSK. Automatycznie zostają przydzielone stosowne ustawienia sieciowe (z wykorzystaniem DHCP). Sama procedura konfiguracji połączenia WiFi nie należy jednak do najwygodniejszych (2 razy otrzymuję monit o „niespodziewanym zakończeniu” pracy przez pewne komponenty, kilka razy muszę podawać hasło dostępowe do WiFi). Sam interfejs użytkownika KNetworkMenagera również nie należy do zbyt intuicyjnych…

Na koniec, aby wstępnie przetestować stabilność połączenia WiFi, doinstalowuję Firefoksa i przeglądam kilka stron z newsami (np. linuxnews.pl . Przeglądarka chodzi błyskawicznie, a sieć bez żadnych problemów (komputer znajduje się raptem około metra od Access Pointa).

Przed podłączeniem sprzętu do telewizora, sprawdzam jeszcze temperaturę urządzenia. Jest ona stosunkowo niska – czujnik na chipsecie pokazuje 50 stopni, a obudowa w dotyku jest wręcz chłodna.

7. Próba na telewizorze

Sprzęt podłączam do 46’’ telewizora Samsung, korzystając ze złącza HDMI. Telewizor zgodny jest ze standardem Full HD – będę miał więc okazję przetestować pracę w rozdzielczości 1920×1080. Bezprzewodową klawiaturę oraz mysz cały mam włączoną do przedniego panelu obudowy (poprzez wspomniany wcześniej adapter). Dostęp do Internetu będę testował, korzystając z wbudowanej karty WiFi.

Po podłączeniu sprzęt wygląda tak (bez klawiatury/myszy):

Czas od naciśnięcia przycisku „Power” do ekranu powitalnego GRUB wynosi raptem kilka sekund. Z kolei czas od wyboru jądra w GRUB do pokazania się graficznego ekranu z logowaniem KDE – to zaledwie 34 sekundy (dokładniejsze testy wydajnościowe zaprezentuję w kolejnej części relacji).

Klawiatura i mysz działa poprawnie, mimo że są około 3 metrów od adaptera podłączonego do USB. Mogę więc wygodnie sterować sprzętem z fotela.

Widać za to problemy z czcionkami. Tym razem są one o wiele za duże. Sprawdzam ustawienia rozdzielczości i ustawiam ją na 1920×1080 – tym razem bez problemów. Niestety czcionki cały czas pozostają zdecydowanie za duże.

W międzyczasie widzę, że jakość sygnału WiFi jest bardzo słaba (przynajmniej tak wskazuje menadżer sieci w KDE). Udaje mi się podłączyć do Access Pointa dopiero po zainstalowaniu anteny kierunkowej – jakość sygnału nie osiąga jednak optymalnego poziomu – cały czas są to okolice 20%, a połączenie jest niestabilne.

Postanawiam więc wykorzystać kartę WiFi Edimaxa opartą o chipset RaLink (RT2501USB Wireless Adapter). Instaluję wicd (KNetworkManager nie przypadł mi do gustu) i wykorzystując to oprogramowanie, konfiguruję połączenie WiFi przez Edimaxa. Tym razem jakość sygnału osiąga 75%.

Googling wykazuje, że problem z kartami opartymi na układzie AR928X jest znany. I nie jest to wina karty sieciowej, ale sterownika ath9k. Co ciekawe, w najnowszych jądrach problem jest już być może poprawiony. W moim przypadku kłopoty występowały w jądrze 2.6.28-11 (a aktualizacja do wersji 2.6.28-13 oraz instalacja pakietu linux-modules-backports-jaunty – niestety nie przyniosła poprawy; patrz też opis).

Uruchamiam XBMC i zmieniam w nim rozdzielczość na 1920×1080 (menu: ustawienia). Po restarcie XBMC, całość prezentuje się naprawdę ładnie.

Wykonuję kilka udanych testów:

• prezentacja zdjęć z podłączonego do przedniego panelu obudowy pendrive;
• uruchomienie radia internetowego (wbudowane w XBMC możliwość wyboru stacji udostępnianych przez shoutcast.com);
• uruchomienie odtwarzania filmu z pliku .VOB – w niskiej rozdzielczości (plik podany na zewnętrznym dysku USB, który musiał być podłączony do tylnego złącza na płycie);
• odtworzenie filmu nagranego aparatem (karty: xD, Compact Flash);
• uruchomienie odtwarzania muzyki z pliku WMA;
• uruchomienie informacji o pogodzie.

Wszystkie testy wypadają pozytywnie (tj. osiągam minimum podstawową funkcjonalność, której oczekuję od danego modułu).

Docelowo będę chciał aby audio było kierowane przez wyjście HDMI (telewizor) lub cyfrowe wyjście optyczne (wieża Hi-Fi). W standardowej konfiguracji audio kierowane jest na wyjście słuchawkowe.

Po wyłączeniu sprzętu odkrywam jeszcze jeden mankament – obudowa jest bardzo gorąca. Wynika to najprawdopodobniej z bardzo słabego obiegu powietrza w półce, w której zamontowałem urządzenie. Po ponownym włączeniu sprzętu odczytuję temperaturę GPU (możliwa do sprawdzenia poleceniem: nvidia-settings -c :0 -tq GPUCoreTemp) – wynosi 65 stopni. Niestety do temperatury procesora nie jestem w stanie uzyskać dostępu pod Linuksem (nie pomaga też kompilacja najnowszego lm-sensors 3.1.1).

8. Podsumowanie

Jak na razie o całym sprzęcie z satysfakcją muszę powiedzieć że jest „linux-friendly”. Bardzo pozytywnie zaskakuje mnie też wydajność całego rozwiązania (zarówno w przypadku kwestii grafiki jak i możliwości procesora – o tym więcej w kolejnej części artykułu).

Jeśli chodzi o problemy sprzętowe to obecnie przeszkadza mi tylko:

• niepoprawnie działające sterowniki do wbudowanej karty WiFi;
• brak możliwości odczytania z poziomu Linuksa temperatury procesora/poziomu obrotów wbudowanego wiatraka.

Z drugiej strony, czytając informacje w Sieci, myślę że rozwiązanie tych tematów, to kwestia czasu. Inne mankamenty na które napotkałem to:

• problemy z rozdzielczością w X Window;
• kwestia czcionek w środowisku graficznym (DPI);
• niezbyt intuicyjna instalacja sterowników NVIDIA;
• pozostawiająca trochę do życzenia wygoda konfiguracji połączenia WiFi (KNetworkManager dostępny w KDE).

Nie są to problemy trudne do rozwiązania, jednak dla okazjonalnego użytkownika Linux – który chciałby szybko skonfigurować Media Center – mogą być dość uciążliwe a wręcz nierozwiązywalne w rozsądnym czasie.

Do tej pory udało mi się skonfigurować urządzenie tak, aby dało się z niego w miarę wygodnie korzystać. W kolejnej części relacji opiszę pewne udogodnienia, które mam nadzieję uczynią pracę z urządzeniem naprawdę komfortowym:

• uruchomienie wyjścia audio poprzez HDMI/cyfrowe wyjście audio
• podłączenie zewnętrznego chłodzenia
• rozwiązanie kwestii czcionek w KDE
• sprzętowe dekodowanie video (filmy w rozdzielczości Full HD)
• uruchomienie NAS (wykorzystanie FTP/Samby)
• wykorzystanie funkcji hibernacji do sprawnego wyłączania/włączania XBMC
• uruchomienie zdalnego sterowania XBMC poprzez iPhone
• uruchomienie zdalnego sterowania myszą oraz klawiaturą z iPhone.

–Michał Sajdak (michal.sajdak@securitum.pl)