iPod to najpopularniejszy na świecie przenośny odtwarzacz muzyczny. W artykule opiszemy programy, dzięki którym będziemy mogli obsłużyć go z poziomu Linuksa.

W odróżnieniu od innych urządzeń tego samego typu, iPod wymaga specjalnego oprogramowania zainstalowanego na komputerze klienckim. Aby pliki muzyczne mogły być odtworzone nie wystarczy więc skopiować je na dysk urządzania. Potrzebny jest jeszcze wpis w miniaturowej bazie danych zlokalizowanej w pliku iTunesDB. Format tego pliku, jak to zwykle bywa, nie jest niestety dostępny nikomu poza firmą Apple… Co gorsze, Apple nie dostarcza wsparcia dla iPoda dla systemów GNU/Linux. iTunes – popularny odtwarzacz muzyczny służący jednocześnie do zarządzania iPodem, nie działa natywnie pod Linuksem (możemy używać go tylko przy użyciu aplikacji Wine).

Nie znaczy to jednak, że mając na dysku tylko Linuksa, nie będziemy mogli używać naszego iPoda w podobny sposób jak użytkownicy systemów MS Windows czy MacOS. Świat open-source nie znosi próżni. Dzięki bibliotece libgpod stworzonej przez twórców programu GTKpod za pomocą techniki reverse engineeringu, deweloperzy aplikacji linuksowych mają łatwy dostęp do API pozwalającego na zapisywanie i odczytywanie informacji z iPoda, w wyniku czego użytkownicy otrzymali kilka dobrych programów wspierających zarządzanie odtwarzaczem z poziomu Linuksa.

iPod jako urządzenie w systemie

Rys 1. Ubuntu wykrywa automatycznie iPoda
– widok w menedżerze plików Nautilus

Najnowsze wersje iPoda dostarczane są z kablem USB, przez który podłączamy urządzenie do komputera. To rozwiązanie przyjaźniejsze niż wtyczka FireWire, znana z poprzednich serii iPodów. Popularne dystrybucje GNU/Linuksa automatycznie rozpoznają iPoda jako dysk typu Flash. Dzięki temu możemy używać naszego odtwarzacza również jako przenośny dysk na nasze prywatne dokumenty. Kopiowanie piosenek bezpośrednio na ten dysk mija się jednak z celem – iPod nie odtworzy ich jeśli nie znajdą się one w bazie danych iTunesDB.

Jeśli nasza dystrybucja nie wykrywa automatycznie iPoda, możemy zamontować go ręcznie poleceniem mount -t vfat /dev/sda /mnt/ipod (zakładając wcześniej katalog /mnt/ipod. Jeśli nasz iPod posiada system plików HFS (domyślny dla iPodów skonfigurowanych do działania w MacOSX), musimy użyć komendy mount -t hfs /dev/sda /mnt/ipod. Zadziała ona tylko w przypadku, gdy mamy w systemie załadowany moduł jądra przeznaczony do obsługi systemu plików firmy Apple.

Pamiętajmy, żeby po skończeniu pracy z iPodem zawsze go odmontować. Zapobiega to ewentualnym stratom danych. W Gnome wystarczy w tym celu wybrać ikonę reprezentującą urządzenie, a następnie z menu pod prawym klawiszem myszy wybrać polecenie Odmontuj. W KDE istnieje podobna opcja (Usuń w sposób bezpieczny), ale przynajmniej w wersji środowiska z Ubuntu Breezy, opcja ta nie działała. Odmontować iPoda możemy oczywiście również ręcznie. Wystarczy użyć do tego polecenia eject /dev/sda (zakładając, że iPod został zamontowany w tym właśnie miejscu). Po odmontowaniu, na naszym iPodzie powinien zniknąć komunikat “do not disconnect” (”nie odłączaj”). Możemy wtedy bezpiecznie odłączyć go od komputera.

GTKpod – kombajn do obsługi iPoda

GTKpod to prawdopodobnie najbardziej funkcjonalna aplikacja dla systemu GNU/Linux służąca do obsługi iPoda. Nie jest to z założenia odtwarzacz muzyczny, lecz po prostu program do zarządzania danymi (i metadanymi) zgromadzonymi na naszym iPodzie. Interfejs GTKpoda wzorowany jest dość wyraźnie na iTunes. Nie jest to moim zdaniem najlepszy pomysł, ponieważ iTunes nie grzeszy (IMHO) intuicyjnością. Tak czy inaczej, oba programy wyglądają podobnie i umiejąc obsłużyć jeden z nich, łatwo poradzimy sobie z drugim.
Interfejs GTKpod podzielony jest na dwie części. Z lewej strony widzimy wszystkie listy odtwarzania zapisane na iPodzie. Pierwsza pozycja na liście (oznaczona wytłuszczoną czcionką) reprezentuje całego iPoda. Z prawej strony widzimy utwory znajdujące się na aktualnie wybranej liście odtwarzania (lub w przypadku wybrania pierwszej pozycji wszystkie utwory).

Rys 2. GTKpod w akcji

Dodajemy utwory

Nowe utwory możemy dodać poprzez przyciski +Files (pojedyncze pliki) i +Dirs (całe katalogi). Utwory dodane w ten sposób automatycznie dołączane są do aktualnej playlisty. Możemy również przegrać na iPoda utworzone wcześniej listy odtwarzania, klikając przycisk +Playlist (playlisty w formacie *.pls lub *.m3u).

Usuwamy utwory

Klikając prawym klawiszem na dany utwór lub folder, mamy dwie możliwości usunięcia:

• Remote from playlist – usuwa utwór jedynie z aktualnej listy odtwarzania, pozostawiając go jednak na iPodzie
• Remote from iPod – usuwa utwór fizycznie z iPoda, jak również ze wszystkich list odtwarzania, na których jest on umieszczony

Inne opcje

Oprócz standardowej funkcjonalności zarządzania kopiowania utworów i list odtwarzania na naszego iPoda, GtkPod oferuje również wiele dodatkowych funkcji.

• Jedną z nich jest możliwość prostego i zaawansowanego filtrowania jak również wyszukiwania utworów, z możliwością masowej modyfikacji tagów ID3 (również na podstawie nazw plików).
• GtkPod może być użyty również do zainicjowania iPoda (stworzenia głównych katalogów i podstawowej bazy iTunesDB) – jest to przydatne, gdy postanowiliśmy poeksperymentować z systemem plików i iPod przestał nagle działać
• Funkcja Normalize służy do normalizacji (wyrównania głośności) utworów na iPodzie.
• Możliwość zarządzania iPodem również w trybie offline (iPod odłączony od komputera). Dzięki opcji synchronizacji szybko możemy zaaplikować zmiany po podłączeniu urządzenia
• Więcej opcji na stronie projektu: What can gtkpod do?

Synchronizujemy zmiany i kończymy pracę

GTKpod nie zapisuje na bieżąco zmian na naszym iPodzie. Aby zapisać dokonane zmiany musimy użyć przycisku Sync. Zapisywanie zmian może zająć od kilku sekund do kilku minut, z zależności od liczby nowych plików do skopiowania oraz szybkości naszego łącza USB. Pamiętajmy, żeby po skończeniu pracy odmontować iPoda (np. poleceniem eject /dev/sda).

Gnupod tools – konsola nie gryzie

Jeśli ktoś ma awersję do aplikacji z interfejsem graficznym, albo po prostu woli szybki dostęp w konsoli, dobrym rozwiązaniem mogą okazać się narzędzia pakietu gnupod-tools. Pozwalają one na zarządzanie naszą kolekcją muzyczną na iPodzie z użyciem prostych komend, m.in.

• gnupod_addsong służy do dodawania utworów do bazy danych iPoda. Przy okazji możemy dodać utwór do jednej lub kilku list odtwarzania, zmodyfikować tagi ID3 (które wykorzystuje odtwarzacz do identyfikacji nazwy utworu, artysty czy albumu), a nawet zmienić jakość utworu (a tym samym jego rozmiar) podczas kopiowania (opcja –reencode=int, gdzie int=0..9 – od dobrej do bardzo słabej jakości).
• gnupod_check – z opcją –fixit sprawdza i naprawia ewentualne błędy w bazie danych iTunesDB (które mogły się pojawić np. przy okazji zbyt szybko odpiętego iPoda czy błędów w programach go obsługujących
• gnupod_search – komenda pozwalająca na szybkie przeszukiwanie bazy danych iPoda, modyfikacje tagów ID3 istniejących utworów, a nawet usuwanie utworów z urządzania

Integracja z popularnymi odtwarzaczami muzycznymi

Co najmniej kilka odtwarzaczy muzycznych wspiera podstawowe funkcje iPoda, umożliwiając obustronne kopiowanie utworów i list odtwarzania a także odtwarzanie muzyki bezpośrednio z urządzenia.

• Amarok wspiera od niedawna zarówno odczyt jak i zapis utworów na iPoda. Aktualny stan iPoda możemy podglądnąć w zakładce Multimedia. Utwory kopiujemy za pomocą przeciągania (drag & drop) z listy odtwarzania do zakładki iPoda. Po wciśnięciu przycisku Transfer pliki kopiowane są na urządzenie i dodawane do bazy iTunesDB. Niestety obsługiwana jest tylko podstawowa funkcjonalność (kopiowanie i usuwanie utworów). Nie ma możliwości zarządzania listami odtwarzania, czy korzystania z innych zaawansowanych funkcji, jakie oferuje np. GTKPod. Do podstawowej, codziennej obsługi iPoda, amaroK powinien wystarczyć większości użytkownikom (w tym mnie).
  
  W wersji 1.3.9 (aktualna wersja w Ubuntu Dapper Drake) nie napotkałem na żadne problemy przy kopiowaniu i usuwaniu utworów. W starszych wersjach (m.in. 1.3.1 z Ubuntu Breezy Badger), odczyt piosenek (w tym odtwarzanie bezpośrednio z iPoda) działał również bez problemu, jednak zapis był bardzo niestabilny i najczęściej powodował zawieszenie się programu. Po aktualizacji do amaroK 1.3.7 z backportów również w Breezym obsługa iPoda okazała się działać bez problemu.

Rys 3. Najnowsze wersje odtwarzacza amaroK współpracują z iPodem

• Rhythmbox (wersja 0.9.3.1 z Ubuntu Dapper Drake) wspiera obecnie jedynie odczyt piosenek z iPoda i bezpośrednie odtwarzania. Prace nad zapisem (z wykorzystaniem biblioteki libgpod) podobno trwają. Nie można jednak odeprzeć wrażenia, że rozwój Rhythmboksa oraz innych programów muzycznych dla Gnome postępuje nieporównywalnie wolniej niż rozwój amaroKa. To jeden z powodów dla których, mimo że osobiście preferuję Gnome, to amaroK jest od dłuższego czasu moim podstawowym odtwarzaczem muzycznym.

Rys 4. Rhythmbox obsługuje jedynie odczyt danych z iPoda

• Banshee – zyskujący ostatnio popularność odtwarzacz muzyczny dla Gnome (konkurencja Rhythmboksa i Quod Libet) wspiera podobno iPoda. Mi niestety nie udało się zmusić najnowszej wersji tego odtwarzacza (0.10.9) nawet do odczytu danych z mojego iPoda. Być może winę za to ponosi testowa wersja Ubuntu i źle zrobiona paczka. Jeśli ktoś z Was używa tego programu z iPodem, proszę o komentarz.

A może iPodLinux?

To właściwie temat na osobny artykuł, ale warto wspomnieć również o możliwości instalacji Linuksa na odtwarzaczu iPod (zamiast domyślnego systemu dostarczanego przez Apple). Projekt iPodLinux dynamicznie się rozwija i już teraz pozwala na odtwarzanie utworów zapisanych na iPodzie z poziomu specjalnie spreparowanego Linuksa zainstalowanego na urządzeniu (obok oryginalnego systemu). W przyszłości iPodLinux ma również zawierać funkcje niedostępne w standardowym interfejsie iPoda, np. odtwarzanie plików OGG, czy obsługa video na iPodzie Nano. W obecnej fazie projektu instalacja iPodLinuksa nie jest wskazana dla większości użytkowników (jego funkcjonalność nie odbiega w tej chwili właściwie od standardowej funkcjonalności iPoda z systemem operacyjnym od Apple).

Więcej o projekcie iPodLinux:

• Strona projektu
• Installing iPodLinux on the iPod Nano – artykuł Joe Barra
• Using an iPod with Linux – artykuł Alana Donovana
• Using an iPod mini with Linux – artykuł Pedro Diaz
• Rockbox – inny projekt open-source mający na celu zastąpienie standardowego firmware’u w popularnych przenośnych odtwarzaczach muzycznych (w tym w iPodzie)

Podsumowanie

Jak widać, mimo że iPod to zamknięta technologia, wsparcie sprzętu pod Linuksem jest całkiem dobre. Tym artykułem nie chciałem w żaden sposób zachęcić do kupna odtwarzacza firmy Apple (mimo że sam taki posiadam). Dobrze jednak wiedzieć, że mimo całkowitego ignorowania Linuksa przez giganta z jabłuszkiem w logo, użytkownicy tego systemu, dzięki wysiłkowi programistów Wolnego Oprogramowania, po raz kolejny nie zostali na lodzie.

Websites of Interest: How to convert DVD to iPod movies? Rip and transfer using DVD to iPod Converter The best entertainment software for iPod. Transfer DVD movies, TV shows, Youtube videos to iPod Nano for your entertainment. Watch movies on the go!